🫁 Clinical Nursing Practice Guideline

CNPG ระบบทางเดินหายใจ เล่ม 2 — ICU & Procedure

Respiratory Nursing Practice Guideline Vol.2 — Procedure & ICU

รหัส:CNPG-RESP-004~006
ฉบับ:1.0
วันที่บังคับใช้:1 เมษายน 2568
หมวด:หอผู้ป่วยวิกฤต (ICU)

โรงพยาบาล ..........................................

ฝ่ายการพยาบาล | หน่วยเวชบำบัดวิกฤต (Intensive Care Unit / RICU)

CNPG

Clinical Nursing Practice Guideline

หมวดระบบทางเดินหายใจ เล่ม 2

Respiratory Nursing Practice Guidelines Vol.2 — Procedure & ICU

CNPG-RESP-004 | Mechanical Ventilator Care — การพยาบาลผู้ป่วย Ventilator

CNPG-RESP-005 | Tracheostomy Care — การดูแล Tracheostomy

CNPG-RESP-006 | Weaning Protocol — การหย่าเครื่องช่วยหายใจ

รหัสเอกสาร CNPG-RESP-004 ~ CNPG-RESP-006 (เล่ม 2 — Procedure & ICU)
ฉบับที่ 1.0 (ปรับปรุงครั้งที่ 1)
วันที่บังคับใช้ 1 เมษายน 2568
วันที่ทบทวน 1 เมษายน 2570
มาตรฐานอ้างอิง JCI 7th Ed., HA Thailand 4th Ed., ATS/ERS/ACCP Ventilator Guidelines, AARC Clinical Practice Guidelines
ขอบเขต พยาบาล ICU / RICU / PICU / HDU ที่ดูแลผู้ป่วย Mechanical Ventilation และ Tracheostomy
ใช้ร่วมกับ CNPG-RESP-001~003 เล่ม 1 (COPD, Asthma, Pneumonia)
ผู้จัดทำ ผู้ตรวจสอบ ผู้อนุมัติ
ชื่อ: ............................................. ชื่อ: ............................................. ชื่อ: .............................................
ตำแหน่ง: หัวหน้าพยาบาล ICU ตำแหน่ง: อายุรแพทย์เวชบำบัดวิกฤต (Intensivist) ตำแหน่ง: ผู้อำนวยการโรงพยาบาล
วันที่: ......./......./......... วันที่: ......./......./......... วันที่: ......./......./.........

เอกสารนี้เป็นทรัพย์สินของโรงพยาบาล ห้ามเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต

ส่วนที่ 1 ข้อมูลเอกสาร (Document Information)

ชื่อ CNPG แนวปฏิบัติทางการพยาบาล หมวดระบบทางเดินหายใจ เล่ม 2 (Procedure & ICU CNPGs)
วัตถุประสงค์ มาตรฐานการพยาบาลผู้ป่วย Mechanical Ventilation และ Tracheostomy เพื่อลด VAP, Complication และฟื้นตัวเร็ว
กลุ่มเป้าหมาย ผู้ป่วยทุกรายที่ได้รับการ Intubation และ/หรือ Tracheostomy ใน ICU, RICU, PICU, HDU
ผู้รับผิดชอบ หัวหน้าพยาบาล ICU ร่วมกับ Intensivist, Pulmonologist และ Respiratory Therapist
เครื่องมือสำคัญ Mechanical Ventilator, Pulse oximeter, ETCO2 monitor, Cuff manometer, Suction unit, Bronchoscope

1.1 Ventilator Mode — ความรู้พื้นฐานที่พยาบาลต้องรู้

Mode ย่อ / ชื่อเต็ม ลักษณะการทำงาน ใช้เมื่อ
Volume Control (VC) VCV / CMV — Assist Control กำหนด Tidal Volume ทุก Breath — VC คงที่ แต่ Peak pressure เปลี่ยนได้ Acute respiratory failure, Post-op ทั่วไป
Pressure Control (PC) PCV / PRVC กำหนด Inspiratory Pressure — Tidal volume เปลี่ยนตาม Compliance ARDS, Lung protective strategy
SIMV Synchronized Intermittent Mandatory Ventilation ให้ Mandatory breath ตาม Rate + ผู้ป่วยหายใจเองได้บ้าง Weaning (ปัจจุบัน Prefer PSV มากกว่า)
Pressure Support (PS) PSV — Pressure Support Ventilation สนับสนุน Effort ของผู้ป่วยด้วย Pressure — ผู้ป่วย Trigger เอง Weaning, SBT, ผู้ป่วยหายใจเองได้ดี
CPAP Continuous Positive Airway Pressure ไม่ให้ Mandatory breath — Positive pressure ตลอด Cycle SBT T-piece alternative, Mild-moderate respiratory failure
PRVC Pressure Regulated Volume Control Hybrid: กำหนด Tidal volume แต่ปรับ Pressure อัตโนมัติ ARDS — ต้องการ Lung protection + Volume guarantee
APRV Airway Pressure Release Ventilation High CPAP สลับกับ Brief low pressure release Refractory ARDS ที่ไม่ตอบสนอง Conventional

1.2 ประวัติการปรับปรุง

ฉบับที่ วันที่ รายละเอียด ผู้จัดทำ ผู้อนุมัติ
1.0 1 เม.ย. 2568 จัดทำฉบับแรก — Mechanical Ventilator Care, Tracheostomy Care, Weaning Protocol คณะกรรมการ CNPG-RESP ผอ.รพ.

CNPG-RESP-004

การพยาบาลผู้ป่วยที่ใช้เครื่องช่วยหายใจ

Mechanical Ventilator Care

4.1 Initial Ventilator Settings — การตั้งค่าเริ่มต้น

Parameter ค่าเริ่มต้น ARDS (Lung protective) COPD ผู้ป่วยทั่วไป Post-op
Mode VC-AC หรือ PC-AC VC-AC หรือ PRVC PS หรือ PC VC-AC
FiO2 เริ่ม 1.0 → ลดลง เริ่ม 1.0 → ≤ 0.6 เริ่ม 0.5 → SpO2 88–92% เริ่ม 0.5–0.6
Tidal Volume (VT) 6–8 mL/kg IBW 4–6 mL/kg IBW (ไม่เกิน 8) 6–8 mL/kg IBW 6–8 mL/kg IBW
PEEP 5 cmH2O 5–15 (PEEP table ตาม FiO2) 3–5 (AutoPEEP risk) 5 cmH2O
RR 14–16 /min 20–30 (ชดเชย VT ต่ำ) 12–16 (ให้เวลา Expiration) 12–14 /min
I:E ratio 1:2 1:2 ถึง 1:3 1:3 ถึง 1:4 (ยาว Expiration) 1:2
Plateau pressure ไม่ควร > 30 cmH2O ≤ 30 cmH2O ตาม resistance ≤ 30 cmH2O
Peak pressure ตาม compliance / resistance ตาม compliance สูงได้ถ้า Plateau ปกติ ตาม compliance
IBW (Ideal Body Weight): ชาย = 50 + 0.91 × (ความสูง cm − 152.4) | หญิง = 45.5 + 0.91 × (ความสูง cm − 152.4) — ใช้ IBW ไม่ใช้ Actual weight ในการคำนวณ VT

4.2 ขั้นตอนการพยาบาลผู้ป่วย Mechanical Ventilation

การตรวจสอบและบันทึกทุก 1–4 ชั่วโมง:

# ผู้รับผิดชอบ การปฏิบัติ เวลา เอกสาร/เครื่องมือ
1 พยาบาลเวร ตรวจสอบ Ventilator settings ตรงกับคำสั่งแพทย์: Mode, FiO2, VT, RR, PEEP, Pressure limit ทุก 1h Ventilator check form
2 พยาบาลเวร บันทึก Monitored parameters: Peak pressure, Plateau pressure, ETCO2, SpO2, RR จริง ทุก 1–2h Ventilator flow sheet
3 พยาบาลเวร ตรวจสอบ ET tube / Trach tube: ตำแหน่ง, Cm ที่ฟัน/ริมฝีปาก, Secure อย่างดี ทุก shift + PRN Tube holder + Tape
4 พยาบาลเวร Cuff pressure: วัดทุก 8–12h ด้วย Cuff manometer — เป้าหมาย 20–30 cmH2O ทุก 8–12h Cuff manometer
5 พยาบาลเวร ประเมิน Patient-Ventilator Synchrony: ไม่มี Fighting, Double triggering, Auto-PEEP ทุก 1–4h Clinical assessment
6 พยาบาลเวร Suction: ดูด Secretion เมื่อมีข้อบ่งชี้ (ไม่ใช่ตาม Schedule) — ใช้ Closed suction system PRN Closed suction
7 พยาบาลเวร Oral care ด้วย Chlorhexidine 0.12% ทุก 4–8h + แปรงฟัน (ถ้ามี) ทุก 12h ทุก 4–8h Oral care kit
8 พยาบาลเวร HOB 30–45° ตลอดเวลา ยกเว้นมีข้อห้าม — บันทึกตำแหน่ง Bed ทุก shift ตลอด Bed angle log
9 พยาบาลเวร Humidification: ตรวจ Water level ใน HH ทุก 4–8h หรือตรวจ HME ทุก 24h ทุก 4–8h HH / HME
10 พยาบาลเวร Circuit: ตรวจ Condensate ใน Tubing ทุก 2–4h — ทิ้งลงในภาชนะ ไม่ให้ไหลเข้าผู้ป่วย ทุก 2–4h Condensate trap
11 พยาบาลเวร DVT + Stress Ulcer prophylaxis ทุกวัน — บันทึก ทุก shift LMWH + PPI/H2B
12 พยาบาลเวร Sedation/Analgesia assessment: RASS, NRS/BPS ทุก 4h — Daily sedation vacation ทุก 4h RASS + CPOT chart
13 พยาบาลเวร Early mobility: ABCDE Bundle — เริ่ม Passive ROM วันแรก, Active เมื่อ Stable ทุกวัน PT/OT consultation
14 พยาบาลเวร ชั่งน้ำหนัก ทุกวัน (ถ้าทำได้) — ประเมิน Fluid balance ทุกวัน Bed scale + I&O

4.3 การจัดการ Ventilator Alarms

Alarm สาเหตุที่พบบ่อย การตรวจสอบ การแก้ไข
High Peak Pressure (> Limit) Secretion, Biting, Bronchospasm Pneumothorax, Cough ฟัง Breath sounds, ดู Chest rise, ตรวจ Tube Suction, Bite block, Bronchodilator, CXR
Low Minute Volume / Apnea Disconnection, Leak, Apnea Sedation มากเกิน ตรวจ Circuit connection, ดู Chest Reconnect, ลด Sedation, Manual ventilation
High RR Tachypnea — ปวด, Fever, Agitation Auto-PEEP ใน COPD ประเมิน Pain/Agitation/Fever, ตรวจ Auto-PEEP ให้ Analgesic/Anxiolytic, ปรับ I:E, แก้ Cause
SpO2 Low Secretion, Atelectasis, Pneumothorax Circuit disconnect Suction, ฟัง Breath sounds, CXR Suction, เพิ่ม FiO2 ชั่วคราว, แจ้งแพทย์
ETCO2 Low Hyperventilation, Low Cardiac output Circuit disconnect ตรวจ Hemodynamic, RR, Connection ลด RR, แก้ Hemodynamic
ETCO2 High Hypoventilation, Bronchospasm, Fever CO2 production สูง ดู VT, RR จริง, ABG เพิ่ม Minute ventilation, แก้ Cause
Auto-PEEP (Air trapping) COPD — Expiration ไม่หมด ตรวจ Flow-Time waveform (ไม่กลับเส้น 0) ยืด Expiratory time, ลด RR, เพิ่ม Flow
🚨 Alarm ดังต้องไปดูผู้ป่วยทันที — ห้าม Silence alarm โดยไม่ตรวจสอบ ห้าม Ignore persistent alarm

4.4 การติดตาม ABG และการปรับ Ventilator

ปัญหา ABG พารามิเตอร์ที่ผิดปกติ การปรับ Ventilator เป้าหมาย
Hypoxemia (PaO2 < 60 mmHg) SpO2 < 90%, PaO2/FiO2 < 200 เพิ่ม FiO2 และ/หรือ PEEP ทีละขั้น SpO2 94–98% PaO2 ≥ 60 mmHg
Hypercapnia (PaCO2 > 50) pH < 7.35, PaCO2 > 50 เพิ่ม RR หรือ VT (ระวัง Plateau) PaCO2 35–45 (COPD: 45–50 ได้)
Hypocapnia (PaCO2 < 35) pH > 7.45, PaCO2 < 35 ลด RR หรือ VT PaCO2 35–45
High Plateau (> 30) Plateau pressure > 30 cmH2O ลด VT → 4–6 mL/kg IBW (Permissive hypercapnia) Plateau ≤ 30 cmH2O
Respiratory Acidosis pH < 7.25 + PaCO2 สูง เพิ่ม Minute ventilation (RR หรือ VT) pH > 7.25
PEEP ไม่เพียงพอ Atelectasis, PaO2/FiO2 ต่ำ เพิ่ม PEEP ทีละ 2 cmH2O — ประเมิน Hemodynamic PaO2/FiO2 > 200

4.5 Sedation/Analgesia — ABCDEF Bundle

A — Assess, prevent, manage Pain NRS/CPOT ทุก 4h — Analgesia first (Fentanyl/Morphine) ก่อน Sedation
B — Both SAT + SBT Spontaneous Awakening Trial + Spontaneous Breathing Trial ทุกวัน — หยุด Sedation เช้า
C — Choice of analgesia/sedation RASS Target -1 ถึง 0 — ใช้ Propofol หรือ Dexmedetomidine แทน Benzodiazepine
D — Delirium assess & manage CAM-ICU ทุก shift — Reorientation, Environment, ลด Sedation
E — Early mobility & Exercise Passive ROM วันแรก → Dangling → Standing → Walking ตามความสามารถ
F — Family engagement ให้ครอบครัวมีส่วนร่วม — บอกสถานการณ์ เปิดโอกาส Touch ผู้ป่วย
ยา / Drug ขนาด / Dose Route ข้อบ่งชี้ ข้อควรระวัง
Fentanyl 25–100 mcg IV PRN q1–2h หรือ 25–100 mcg/hr Infusion IV Analgesia — First-line ICU (ไม่ Accumulate) Rigidity ถ้าให้เร็ว — Monitor RR
Morphine 1–4 mg IV PRN q2–4h IV Analgesia — ราคาถูก Histamine release, Accumulate ใน Renal failure
Propofol 5–50 mcg/kg/min IV infusion IV drip Sedation — Short acting, ปรับง่าย PRIS (> 48h, high dose) — Monitor TG
Dexmedetomidine 0.2–1.5 mcg/kg/hr IV IV drip Sedation เบา, ลด Delirium, ไม่กดหายใจ Bradycardia, Hypotension — ระวังใน Heart block
Midazolam 0.02–0.1 mg/kg/hr IV IV drip Sedation ใน Acute phase (< 48h) Accumulate, Delirium ↑ — ไม่แนะนำ Long-term
Lorazepam 0.01–0.1 mg/kg/hr IV IV drip Alcohol withdrawal, Status epilepticus Accumulate, Delirium ↑ — Propylene glycol toxicity
Cisatracurium 0.1–0.2 mg/kg IV → 1–3 mcg/kg/min infusion IV ARDS ระดับ Severe (PF < 150) ใน 48h แรก ต้องให้ Sedation เพียงพอก่อนเสมอ — Monitor TOF

4.6 Patient-Ventilator Asynchrony (PVA)

Double triggering ผู้ป่วยหายใจเร็วกว่า Ventilator → ให้ 2 Breath ติดกัน → VT รวมสูง → Lung injury
Reverse triggering Ventilator ส่ง Breath → ผู้ป่วยพยายาม Inhale ต่อ → Auto-PEEP / high effort
Flow starvation Flow ที่ตั้งไม่พอกับ Demand ผู้ป่วย → ผู้ป่วยออกแรงดูดเพิ่ม → Respiratory muscle fatigue
Auto-PEEP / Air trapping Expiration ไม่สมบูรณ์ก่อน Inspiration ถัดไป — พบใน COPD/Asthma → Hemodynamic compromise
การแก้ไข PVA ปรับ Mode/Settings ให้ Match กับ Effort ผู้ป่วย, ปรับ Sedation, แก้ Pain/Agitation
สิ่งที่ติดตาม ความถี่ ค่าเป้าหมาย การแทรกแซงเมื่อผิดปกติ
SpO2 + ETCO2 Continuous SpO2 94–98% ETCO2 35–45 mmHg SpO2 < 90% → เพิ่ม FiO2/PEEP ETCO2 > 50 → เพิ่ม MV
Peak + Plateau pressure ทุก 1–4h Peak < 40, Plateau ≤ 30 cmH2O Plateau > 30 → ลด VT ทันที
Tidal volume (measured) ทุก 1–4h 4–8 mL/kg IBW VT > 8 mL/kg → ลด Pressure limit
PEEP (measured) ทุก 1–4h ตามคำสั่ง + Auto-PEEP < 5 Auto-PEEP > 5 → แจ้งแพทย์ ปรับ I:E
Cuff pressure ทุก 8–12h 20–30 cmH2O < 20 → เสี่ยง Aspiration ปรับทันที > 30 → Tracheal necrosis risk
Hemodynamic ทุก 1–4h MAP ≥ 65, HR 60–100 MAP < 65 หลังเพิ่ม PEEP → ลด PEEP + แจ้งแพทย์
RASS (Sedation) ทุก 4h RASS -1 ถึง 0 RASS < -3 → ลด Sedation RASSS > +1 + Agitation → ประเมิน Cause
I&O fluid balance ทุก 8h Neutral ถึง -500 mL/วัน Fluid overload → พิจารณา Diuretic

CNPG-RESP-005

การดูแล Tracheostomy

Tracheostomy Care

5.1 ประเภทและส่วนประกอบของ Tracheostomy Tube

Cuffed Trach tube มี Cuff ป้องกัน Aspiration — ใช้ในผู้ป่วย Ventilator หรือ High aspiration risk
Cuffless Trach tube ไม่มี Cuff — ใช้ในผู้ป่วยที่หย่า Ventilator แล้ว หายใจเองได้ดี
Fenestrated Trach tube มีรู (Fenestration) ที่ Outer cannula — ช่วยให้อากาศผ่าน Vocal cord พูดได้
Inner cannula ท่อชั้นในที่ถอดออกทำความสะอาดได้ — ถอดล้างทุก 8–12h ป้องกัน Obstruction
Obturator ใช้ใส่ Trach tube ครั้งแรก — เก็บไว้ที่หัวเตียงตลอดเวลา ใช้เปลี่ยนฉุกเฉิน
Passy-Muir Valve (PMV) One-way speaking valve — ใส่บน Cuffless tube ช่วยให้พูดได้
ขนาด Trach tube ขนาด (Fr) ต้องเหมาะกับ Trachea ผู้ป่วย — ผู้ใหญ่ปกติ: 7–9 mm

5.2 ขั้นตอนการทำ Tracheostomy Care (ทุก 8–12 ชั่วโมง)

# ผู้รับผิดชอบ การปฏิบัติ เวลา เอกสาร/เครื่องมือ
1 พยาบาลเวร เตรียมอุปกรณ์: Suction unit, Sterile gloves, NSS, H2O2 (ถ้าใช้), Gauze, Trach ties, Trach tube ขนาดเดียวกัน + ขนาดเล็กกว่า 1 size (ฉุกเฉิน) ก่อนทำ Trach care set
2 พยาบาลเวร Suction Endotracheal ก่อน — ดูด Secretion ออกก่อนเปิด Cuff (ถ้ามี Subglottic port ให้ดูดก่อน) ก่อนทำ Suction catheter
3 พยาบาลเวร ล้างมือ ใส่ Sterile gloves — ขอ Assistant 1 คนประคอง Trach tube ไม่ให้เคลื่อน ตลอดขั้นตอน PPE + Sterile gloves
4 พยาบาลเวร ถอด Inner cannula ออก — แช่ใน NSS หรือ H2O2 ถ้ามี Secretion แข็ง < 30 วิ NSS หรือ H2O2 3%
5 พยาบาลเวร ทำความสะอาด Inner cannula ด้วย Brush + ล้างด้วย NSS จนสะอาด ใส่กลับทันที < 2 นาที Trach brush + NSS
6 พยาบาลเวร ทำความสะอาด Stoma: เช็ดรอบ Trach tube ด้วย NSS ชุ่มก๊อส ทิศทางออกจาก Stoma < 2 นาที Sterile gauze + NSS
7 พยาบาลเวร เปลี่ยน Trach ties / Velcro holder — ให้พอดี (ใส่นิ้วได้ 1 นิ้ว ไม่หลุด ไม่แน่นเกิน) < 2 นาที Trach holder
8 พยาบาลเวร วาง Trach dressing (Y-cut gauze) รอบ Stoma — เปลี่ยนเมื่อเปียก/สกปรก < 1 นาที Y-gauze
9 พยาบาลเวร วัด Cuff pressure หลังทำ — เป้าหมาย 20–30 cmH2O หลังทำ Cuff manometer
10 พยาบาลเวร ประเมิน Stoma: แดง บวม มีของเหลว เลือดออก Granulation tissue — บันทึก + รายงาน หลังทำ Wound assessment form
11 พยาบาลเวร Oral care ด้วย Chlorhexidine 0.12% หลังทำ Trach care หลังทำ Oral care kit
12 พยาบาลเวร บันทึก: ลักษณะ Secretion, สี, กลิ่น, ปริมาณ, Cuff pressure, Stoma condition หลังทำ Trach care record

5.3 การดูด Secretion (Endotracheal Suctioning)

ดูด Secretion เมื่อมีข้อบ่งชี้ ไม่ใช่ตาม Schedule — การดูดบ่อยเกินทำให้ Trauma และ SpO2 ลด
ข้อบ่งชี้ดูด มองเห็น Secretion ใน Tube, ได้ยิน Secretion บน Auscultation, SpO2 ลด, Peak pressure สูง, ไอ
Catheter size ≤ 50% ของ Tube ID — ผู้ใหญ่ tube 7.5 = ใช้ Catheter 12–14 Fr
ความดัน Suction 80–120 mmHg (ผู้ใหญ่) — ไม่เกิน 150 mmHg ป้องกัน Trauma
ระยะเวลาดูด ไม่เกิน 10–15 วินาที ต่อครั้ง — ดูดไม่เกิน 3 ครั้งติดกัน
Pre-oxygenation FiO2 100% นาน 2–3 นาที ก่อนดูด — ป้องกัน Desaturation
Closed vs Open suction Closed suction ดีกว่าในผู้ป่วย High FiO2/PEEP — ไม่ต้อง Disconnect
Saline instillation ไม่แนะนำ Routine NSS lavage — ทำให้ Hypoxia และ Bronchospasm
หลังดูด ประเมิน SpO2, HR, BP, ลักษณะ Secretion — FiO2 กลับค่าเดิม

5.4 การจัดการ Tracheostomy Complications

ภาวะแทรกซ้อน สาเหตุ / สัญญาณ การตรวจสอบ การแก้ไขเร่งด่วน
Tube Obstruction (อุดตัน) Secretion แข็ง ผนังท่อถูกดัน ผู้ป่วยหายใจลำบาก Alarm Peak pressure ↑, VT ลด ดูด Secretion ไม่ออก ถอด Inner cannula ทันที, ดูด, ถ้ายังไม่ดี → เปลี่ยน Trach ทันที
Accidental Decannulation (หลุด) ผู้ป่วยดึง, Ties หลวม, ไออย่างแรง Tube หลุด ออกมา ผู้ป่วยหายใจแย่ < 7 วัน: Mask O2 + เรียกแพทย์ > 7 วัน: ใส่ Dilator + Trach กลับ
Bleeding ที่ Stoma Granulation tissue, Suction trauma Cuffed tube กดหลอดเลือด เลือดออกรอบ Stoma ใน Tube กด Direct pressure, ลด Suction pressure แจ้งแพทย์ถ้าเลือดมาก
Tracheomalacia / Tracheostenosis Cuff pressure สูงนาน > 30 cmH2O Trauma จาก Suctioning Air leak เพิ่ม ต้องเพิ่ม Cuff เรื่อยๆ ลำบากหลัง Decannulate ตรวจ Bronchoscopy ลด Cuff pressure ทันที
Tracheo-innominate Fistula (TIF) Cuff อยู่ต่ำ กดหลอดเลือด Innominate (ภาวะฉุกเฉินสูงมาก) เลือดออกมากทันทีจาก Trach ใน Tube กด Cuff เต็ม + กด Stoma Code สีแดง + Vascular surgery ด่วน
Subcutaneous Emphysema อากาศรั่วออก Stoma ไปใต้ผิวหนัง พบหลัง Tracheostomy ใหม่ บวมฟู กด Crepitus รอบคอ/หน้าอก CXR: Air ใต้ผิวหนัง ตรวจ CXR, ประเมิน Pneumothorax แจ้งแพทย์ทันที
🚨 Tracheo-innominate Fistula (TIF) — เลือดออกมากจาก Trach ทันที = Life-threatening Emergency! กด Cuff เต็ม + Direct pressure + Code ทันที

5.5 Passy-Muir Valve (PMV) — Speaking Valve

PMV คืออะไร One-way valve ติดบน Trach tube — อากาศเข้าผ่าน Tube, ออกผ่าน Vocal cord → พูดได้
ข้อบ่งชี้ Cuffless tube หรือ Cuff deflated, ผู้ป่วย Alert ร่วมมือได้, ไม่มี Upper airway obstruction
ข้อห้าม Cuff inflate, Severe secretion, Unconscious, Foam-cuffed tube, Severe tracheal stenosis
ก่อนใส่ PMV Deflate Cuff สมบูรณ์ — ตรวจสอบ Airway patency ด้วยการ Occlude tube ดูอากาศไหลผ่าน
ติดตามขณะใส่ PMV SpO2, HR, RR, สีผิว, ความอิ่มอกอิ่มใจ — เริ่ม 5–15 นาที แล้วค่อยเพิ่มเวลา
เอา PMV ออกทันที SpO2 ลด, RR เพิ่ม, ผู้ป่วยวิตกกังวล, มี Signs of respiratory distress
Swallowing assessment ก่อนใช้ PMV ควรทำ Modified Barium Swallow หรือ Fiberoptic Endoscopic Evaluation

5.6 เกณฑ์การ Decannulate (ถอด Trach tube)

เหตุผลที่ Trach สาเหตุเดิมที่ต้อง Trach หายแล้ว หรือดีขึ้นมาก
Airway protection ผู้ป่วยกลืนได้ดี ไม่ Aspirate — ทดสอบด้วย Swallowing study
Secretion management Secretion น้อย ผู้ป่วยไอได้แรง ขับ Secretion ได้เอง
Breathing Breathing อิสระ ≥ 24–48h โดยไม่ต้องการ Ventilator support
Upper airway ไม่มี Upper airway obstruction — ทดสอบ Cuff deflation + Occlusion ≥ 24h
PMV tolerance ทน PMV ได้ ≥ 1 ชั่วโมงต่อเนื่อง
ขั้นตอน Decannulate Deflate Cuff → Downsizing (เล็กลงทีละขั้น) → Occlusion trial → ถอด → ปิด Stoma

CNPG-RESP-006

การหย่าเครื่องช่วยหายใจ

Ventilator Weaning Protocol

6.1 การประเมินความพร้อมก่อน Weaning (Readiness Screen — ทำทุกวัน)

Readiness Criteria — ตอบ YES ทุกข้อ จึงเริ่ม SBT
ผล เกณฑ์ รายละเอียด
✓ / ✗ Cause of Respiratory Failure แก้ได้แล้ว สาเหตุที่ทำให้ต้อง Intubate ดีขึ้นหรือหายแล้ว
✓ / ✗ Oxygenation เพียงพอ SpO2 ≥ 90% ด้วย FiO2 ≤ 0.4 และ PEEP ≤ 8 cmH2O (P/F > 150)
✓ / ✗ Hemodynamic Stable ไม่ต้องการ Vasopressor หรือใช้ Dose ต่ำที่คงที่ MAP ≥ 65 mmHg
✓ / ✗ Neurological Adequate GCS ≥ 8, ทำตามคำสั่งง่ายๆ ได้, RASS ≥ -2 (SAT pass)
✓ / ✗ Respiratory Drive RR 12–30 /min ขณะ Spontaneous breathing
✓ / ✗ Airway Protection Cough reflex แรงพอ, Secretion ไม่มากเกินไป
✓ / ✗ Metabolic Stability ไม่มี Severe electrolyte imbalance, Fever ไม่สูง, Hb ≥ 8 g/dL

6.2 Spontaneous Awakening Trial (SAT) — ก่อน SBT

วัตถุประสงค์ SAT หยุด Sedation เพื่อให้ผู้ป่วยตื่น ประเมิน Neurological status และ Readiness
ขั้นตอน หยุด Sedation/Analgesic infusion ทุกเช้า (ยกเว้นมีข้อห้าม)
SAT Pass ผู้ป่วยตื่น สั่งการง่ายๆ ได้ ไม่ Agitated ไม่มี Respiratory distress ใน 30 นาที
SAT Fail Agitation ทำให้ต้อง Sedate กลับ, SpO2 < 88%, RR > 35, HR > 140 หรือ < 60
SAT Fail → ทำอะไร ให้ Sedation กลับครึ่งหนึ่งของ Dose เดิม — ทำ SAT ใหม่เช้าวันถัดไป
ข้อห้าม SAT Seizure ใน 24h, Active alcohol withdrawal, ICP สูง, High FiO2/PEEP requirement

6.3 Spontaneous Breathing Trial (SBT) — ทดสอบการหายใจเอง

# ผู้รับผิดชอบ การปฏิบัติ เวลา เอกสาร/เครื่องมือ
1 พยาบาลเวร ตรวจสอบ Readiness criteria ทุกข้อ — SAT ผ่านแล้ว — บันทึกค่า Baseline เช้าทุกวัน Readiness checklist
2 พยาบาลเวร เลือก SBT Method: PS 5–8 cmH2O + PEEP 5 หรือ T-piece (ไม่ต่อ Ventilator) ตามคำสั่ง Ventilator / T-piece
3 พยาบาลเวร Monitor ผู้ป่วยอย่างใกล้ชิดตลอด SBT: RR, SpO2, HR, BP, ETCO2, LOC ตลอด SBT Bedside monitor
4 พยาบาลเวร ประเมิน RSBI (Rapid Shallow Breathing Index) ใน 1–2 นาทีแรก: RR/VT — RSBI < 105 = Pass 1–2 นาทีแรก RSBI calculation
5 พยาบาลเวร SBT ระยะเวลา 30–120 นาที — ประเมิน Tolerance ทุก 15–30 นาที 30–120 นาที SBT monitoring form
6 พยาบาลเวร SBT Pass: RR < 35, SpO2 ≥ 90%, HR < 140, BP คงที่, Alert — แจ้งแพทย์พิจารณา Extubate หลัง SBT SBT result form
7 พยาบาลเวร SBT Fail: หยุด SBT ทันที → กลับ Ventilator support เดิม — บันทึกเหตุผล Fail ทันที Fail reason record
8 พยาบาลเวร SBT Fail → วิเคราะห์เหตุผล → แก้ไข → Repeat SBT เช้าวันถัดไป เช้าวันถัดไป Daily reassessment

6.4 SBT Failure Criteria — หยุด SBT ทันทีเมื่อ

พารามิเตอร์ เกณฑ์ Failure การแก้ไขเร่งด่วน
RR RR > 35 ครั้ง/นาที ≥ 5 นาที หยุด SBT → กลับ Ventilator support
SpO2 SpO2 < 90% ด้วย FiO2 ≤ 0.5 หยุด SBT → เพิ่ม FiO2/PEEP + แจ้งแพทย์
HR HR > 140 bpm หรือเปลี่ยนแปลง > 20% จาก Baseline หยุด SBT → ประเมิน Cardiac cause
BP SBP > 180 หรือ < 90 mmHg หยุด SBT → ปรับ Hemodynamic
GCS / Agitation GCS ลดลง หรือ Agitation รุนแรง หยุด SBT → Sedation ± Analgesic
Respiratory distress signs ใช้ Accessory muscles, Paradoxical movement, Diaphoresis หยุด SBT → กลับ Full support
RSBI RSBI > 105 ใน 1–2 นาทีแรก หยุด SBT ไม่ต้องรอ 30 นาที

6.5 Extubation — การถอดท่อช่วยหายใจ

เกณฑ์ Extubation:

# ผู้รับผิดชอบ การปฏิบัติ เวลา เอกสาร/เครื่องมือ
1 พยาบาลเวร อธิบายขั้นตอนให้ผู้ป่วยเข้าใจ — ลดความวิตกกังวล ก่อน Extubate Patient education
2 พยาบาลเวร เตรียมอุปกรณ์: O2 mask, Suction, Bag-mask, Emergency intubation set ก่อน Extubate Emergency trolley
3 พยาบาลเวร Suction ใน ET tube + Oropharynx ให้สะอาด — ลด Secretion load ก่อน Extubate Suction
4 พยาบาลเวร ยกหัวเตียง 45° — ผู้ป่วยนั่งหรือหัวสูง เตรียม Cough ก่อน Extubate Bed elevation
5 พยาบาลเวร Deflate Cuff สมบูรณ์ — ถอด ET tube ขณะผู้ป่วยหายใจออกหรือไอ ขณะ Extubate สายถอด Cuff
6 พยาบาลเวร ให้ O2 ทาง Face mask ทันที — SpO2 เป้าหมาย ≥ 94% (non-COPD) หรือ 88–92% (COPD) ทันที O2 mask + Oximeter
7 พยาบาลเวร Monitor SpO2, RR, HR ทุก 5 นาที x 30 นาที → ทุก 15 นาที x 2h 2h หลัง Extubate Continuous monitor
8 พยาบาลเวร ประเมิน Stridor — ถ้ามี Stridor → Nebulize Epinephrine + แจ้งแพทย์ด่วน ตลอด 2h Epinephrine Neb
9 พยาบาลเวร Cough & deep breathing กระตุ้นทุก 1–2h — กระตุ้น Oral intake เมื่อ Swallowing OK 2h หลัง Incentive spirometer
10 พยาบาลเวร NIV Post-extubation ถ้า High-risk reintubation (COPD, High APACHE, Hypercapnia) ตามคำสั่ง NIV / BiPAP

6.6 สาเหตุของ Weaning Failure และการแก้ไข

Respiratory load สูง Bronchospasm, Secretion, Auto-PEEP → Bronchodilator, ดูด, ปรับ Settings
Respiratory muscle weakness ICU-AW, Malnutrition, Disuse atrophy → Early mobility, Nutrition, Nerve stimulation
Cardiac dysfunction Fluid overload, LV failure → Diuretic, Vasodilator, Cardiac optimization
Metabolic/Nutritional Hypokalemia, Hypophosphatemia, Hypothyroid → แก้ไข Electrolyte, Caloric support
Psychological Fear, Anxiety, Delirium, ICU-PTSD → Anxiolytic, Counseling, Family support
Upper airway obstruction Post-extubation Stridor, Subglottic stenosis → Steroid, Re-intubate ถ้าจำเป็น
Neurological Encephalopathy, Sleep disruption → Treat cause, Sleep hygiene, Circadian rhythm
Pain Uncontrolled pain ทำให้ Splinting หายใจไม่เต็มที่ → Adequate analgesia

6.7 Prolonged Weaning — Tracheostomy Timing

คำนิยาม Difficult weaning SBT ล้มเหลว ≥ 3 ครั้ง หรือ Weaning นาน > 7 วัน
คำนิยาม Prolonged weaning ต้องการ Ventilator > 21 วัน ≥ 6h/วัน
เกณฑ์พิจารณา Tracheostomy Ventilator > 7–14 วัน, ไม่คาดว่าจะ Extubate ได้เร็ว, ต้องการ Airway protection นาน
ข้อดีของ Tracheostomy ลด Oral discomfort, ลด Sedation, ช่วย Weaning, ช่วย Oral feeding, Nurse easier
ประเภท Tracheostomy Surgical (OR) vs Percutaneous Dilatational Tracheostomy (PDT) — PDT ทำที่ Bedside ได้
Early vs Late Trach Early (< 7 วัน) ไม่ได้ดีกว่า Late (> 14 วัน) ชัดเจน — ตัดสินตาม Clinical judgment

ส่วนที่ 4 แบบฟอร์มที่เกี่ยวข้อง (Clinical Forms)

แบบฟอร์ม F04 — Mechanical Ventilator Daily Check

Ventilator Daily Check & Monitoring | CNPG-RESP-F04
วันที่ / เวลา ····································································································
HN / ชื่อผู้ป่วย ····································································································

วันที่ Intubate / ETT size / Cm ที่ฟัน

______________________________________________________________________________________________________________

Ventilator Mode / Settings ปัจจุบัน:

______________________________________________________________________________________________________________

Mode ___ FiO2 ___ VT ___mL RR ___ PEEP ___ PS ___ Pressure limit ___

______________________________________________________________________________________________________________

Monitored values:

______________________________________________________________________________________________________________

Peak pressure ___ Plateau ___ ETCO2 ___ SpO2 ___ RR จริง ___ VT จริง ___

______________________________________________________________________________________________________________

Auto-PEEP: □ ไม่มี □ มี (___cmH2O) ····································································································
Cuff pressure (cmH2O): ····································································································
ETT position (cm ที่ฟัน): ····································································································
Humidifier: □ HH (Water level OK) □ HME (เปลี่ยนแล้ว) ····································································································
Circuit condensate: □ ทิ้งแล้ว ····································································································
Oral care: □ ทำแล้ว เวลา ___ ····································································································
HOB 30–45°: □ ใช่ □ ไม่ (เหตุผล:) ····································································································
RASS score: ····································································································
Sedation vacation: □ ทำแล้ว เวลา ___ ····································································································

ABG (ถ้ามี): pH ___ PaO2 ___ PaCO2 ___ HCO3 ___ SpO2 ___

______________________________________________________________________________________________________________

Alarm ที่เกิด (ถ้ามี) และการแก้ไข:

______________________________________________________________________________________________________________

Patient-Ventilator Synchrony: □ ดี □ Asynchrony (ประเภท:)

______________________________________________________________________________________________________________

VAP Bundle: □ HOB □ Oral care □ Cuff pressure □ Sedation vacation □ Subglottic suction

______________________________________________________________________________________________________________

DVT prophylaxis: □ ทำแล้ว ····································································································
Stress ulcer prophylaxis: □ ทำแล้ว ····································································································
พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น ····································································································
เวลา ····································································································

แบบฟอร์ม F05 — Tracheostomy Care Record

บันทึกการดูแล Tracheostomy | CNPG-RESP-F05
วันที่ / เวลา ····································································································
HN / ชื่อผู้ป่วย ····································································································
วันที่ทำ Trach / ประเภท: □ Surgical □ PDT ····································································································

Trach tube: ชนิด ___ ขนาด ___ Cuffed: □ ใช่ □ ไม่ใช่

______________________________________________________________________________________________________________

Cuff pressure ก่อนทำ Trach care (cmH2O): ····································································································
Inner cannula: □ ถอดล้างแล้ว □ เปลี่ยนใหม่ ····································································································

Stoma condition:

______________________________________________________________________________________________________________

□ Clean/Dry □ แดง □ บวม □ Discharge (สี: ___) □ Granulation □ Bleeding

______________________________________________________________________________________________________________

Secretion: สี ___ ปริมาณ ___ ความเหนียว ___ กลิ่น ___

______________________________________________________________________________________________________________

Trach ties/Holder: □ เปลี่ยนแล้ว □ Snug (ใส่นิ้วได้ 1 นิ้ว) ····································································································
Y-gauze dressing: □ เปลี่ยนแล้ว ····································································································
Cuff pressure หลังทำ Trach care (cmH2O): ····································································································
Subglottic suction: □ ดูดแล้ว ปริมาณ ___ ····································································································
Oral care หลัง Trach care: □ ทำแล้ว ····································································································

Suction: จำนวนครั้ง ___ Pressure ___mmHg Catheter size ___Fr

______________________________________________________________________________________________________________

Passy-Muir Valve: □ ไม่ได้ใช้ □ ใส่ ___h Tolerance: □ ดี □ ไม่ดี

______________________________________________________________________________________________________________

Decannulation criteria: □ ยังไม่พร้อม □ กำลังประเมิน □ พร้อม (แจ้งแพทย์)

______________________________________________________________________________________________________________

พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น ····································································································
เวลา ····································································································

แบบฟอร์ม F06 — Daily Weaning Readiness & SBT Record

บันทึกการประเมินและ SBT | CNPG-RESP-F06

วันที่ / HN / ชื่อผู้ป่วย

______________________________________________________________________________________________________________

วันที่ Intubate: ····································································································
วันที่ Ventilate (วัน): ····································································································

Readiness Screen (เช้า):

______________________________________________________________________________________________________________

□ Cause resolved □ FiO2 ≤ 0.4 + PEEP ≤ 8 □ Hemodynamic stable □ GCS ≥ 8 □ RR 12–30 □ Cough (+) □ Metabolic stable

______________________________________________________________________________________________________________

ผล Readiness: □ ผ่านทุกข้อ → ทำ SBT □ ไม่ผ่าน (เหตุผล:)

______________________________________________________________________________________________________________

SAT: เวลาเริ่ม ___ ผล: □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน (เหตุผล:)

______________________________________________________________________________________________________________

SBT Method: □ PS 5–8 + PEEP 5 □ T-piece □ CPAP 5 ····································································································
SBT เริ่มเวลา: ····································································································
SBT สิ้นสุดเวลา: ····································································································
RSBI (RR/VT) ใน 2 นาทีแรก: ····································································································

Monitoring ระหว่าง SBT:

______________________________________________________________________________________________________________

เวลา ___ SpO2 ___ RR ___ HR ___ BP ___ ETCO2 ___ LOC ___

______________________________________________________________________________________________________________

เวลา ___ SpO2 ___ RR ___ HR ___ BP ___ ETCO2 ___ LOC ___

______________________________________________________________________________________________________________

เวลา ___ SpO2 ___ RR ___ HR ___ BP ___ ETCO2 ___ LOC ___

______________________________________________________________________________________________________________

SBT ผล: □ ผ่าน (ระยะเวลา ___ นาที) □ ไม่ผ่าน (เหตุผล:)

______________________________________________________________________________________________________________

Cuff leak test: □ ทำ ผล: □ Leak ดี □ ไม่มี Leak (Stridor risk) ····································································································

Extubation: □ วางแผนแล้ว เวลา ___ □ ยังไม่ Extubate (เหตุผล:)

______________________________________________________________________________________________________________

Post-extubation (ถ้า Extubate): SpO2 ___ RR ___ Stridor: □ มี □ ไม่มี

______________________________________________________________________________________________________________

NIV Post-extubation: □ ไม่ใช้ □ ใช้ (เหตุผล:) ····································································································
พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น ····································································································
เวลา ····································································································

ส่วนที่ 5 ตัวชี้วัดคุณภาพ (Quality Indicators)

ตัวชี้วัด (KPI) เป้าหมาย วิธีวัด ความถี่ เจ้าของ
VAP Rate (per 1,000 ventilator days) < 2 ราย/1,000 วัน VAP surveillance program รายเดือน หัวหน้า ICU
VAP Bundle Compliance Rate ≥ 95% Bedside observation รายเดือน หัวหน้า ICU
Oral Care Compliance (ทุก 4–8h) ≥ 98% Chart audit รายเดือน หัวหน้า ICU
Cuff Pressure Check (ทุก 8–12h) ≥ 98% Chart audit รายเดือน หัวหน้า ICU
Ventilator Associated Events (VAE) < 5 ราย/1,000 ventilator days CDC VAE surveillance รายเดือน หัวหน้า ICU
Tracheostomy Complication Rate < 5% Complication report รายเดือน หัวหน้า ICU
Accidental Decannulation Rate 0 ราย/100 Trach days Incident report ต่อเนื่อง หัวหน้า ICU
Daily Weaning Assessment Completion ≥ 98% Chart audit รายเดือน หัวหน้า ICU
SAT + SBT Bundle Compliance ≥ 90% Chart audit รายเดือน หัวหน้า ICU
Unplanned Extubation Rate < 1 ราย/100 intubation days Incident report ต่อเนื่อง ผจก.การพยาบาล
Reintubation Rate (48h) < 15% Chart review รายเดือน หัวหน้า ICU
RASS Target Achievement ≥ 85% ของเวลาใน Target RASS audit รายเดือน หัวหน้า ICU
ICU Length of Stay (LOS) Monitor trend Hospital data รายเดือน ผจก.การพยาบาล
Ventilator Days per Episode Monitor trend Ventilator log รายเดือน หัวหน้า ICU

ส่วนที่ 6 เอกสารอ้างอิง (References)

เอกสารนี้เป็นทรัพย์สินทางปัญญาของโรงพยาบาล ห้ามเผยแพร่หรือทำซ้ำโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร

CNPG-RESP-004~006 Vol.2 Version 1.0 | Effective: 1 April 2025 | Next Review: April 2027