โรงพยาบาล ..........................................
ฝ่ายการพยาบาล | หน่วยอายุรกรรมทรวงอก / เวชบำบัดวิกฤต
CNPG Clinical Nursing Practice Guideline CNPG-PNEU-001 ปอดอักเสบ / ปอดบวม Pneumonia — Comprehensive Nursing Practice Guideline ส่วนที่ 1 — ปอดบวมที่เกิดในชุมชน (CAP) ส่วนที่ 2 — ปอดบวมในโรงพยาบาล (HAP) ส่วนที่ 3 — ปอดบวมจากเครื่องช่วยหายใจ (VAP) ส่วนที่ 4 — ปอดบวมจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia) ส่วนที่ 5 — ปอดบวมในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง ส่วนที่ 6 — Sepsis จาก Pneumonia |
| รหัสเอกสาร | CNPG-PNEU-001 |
| ฉบับที่ | 1.0 (ปรับปรุงครั้งที่ 1 — Standalone ฉบับสมบูรณ์) |
| วันที่บังคับใช้ | 1 เมษายน 2568 |
| วันที่ทบทวน | 1 เมษายน 2570 |
| มาตรฐานอ้างอิง | ATS/IDSA CAP 2019, ATS/IDSA HAP/VAP 2016, ESCMID 2023, IDSA Aspiration 2019, JCI 7th Ed., HA Thailand 4th Ed. |
| ขอบเขต | พยาบาลทุกระดับ: Ward อายุรกรรม, ER, ICU, RICU, Onco ward ที่ดูแลผู้ป่วย Pneumonia ทุกประเภท |
| ผู้จัดทำ | ผู้ตรวจสอบ | ผู้อนุมัติ |
| ชื่อ: ............................................. | ชื่อ: ............................................. | ชื่อ: ............................................. |
| ตำแหน่ง: หัวหน้าพยาบาลอายุรกรรมทรวงอก | ตำแหน่ง: อายุรแพทย์ระบบทางเดินหายใจ (Pulmonologist) | ตำแหน่ง: ผู้อำนวยการโรงพยาบาล |
| วันที่: ......./......./......... | วันที่: ......./......./......... | วันที่: ......./......./......... |
เอกสารนี้เป็นทรัพย์สินของโรงพยาบาล ห้ามเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต
ส่วนที่ 1 ข้อมูลเอกสาร (Document Information)
| ชื่อ CNPG | แนวปฏิบัติทางการพยาบาลปอดอักเสบ ฉบับสมบูรณ์ (Pneumonia Comprehensive CNPG) |
| วัตถุประสงค์ | มาตรฐานการพยาบาล Pneumonia ทุกประเภท ตั้งแต่ประเมิน วางแผน ปฏิบัติ ติดตาม และ Discharge |
| กลุ่มผู้ป่วย | CAP, HAP, VAP, Aspiration Pneumonia, Pneumonia ในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง |
| Multidisciplinary team | Pulmonologist, Intensivist, Infectious Disease, Microbiologist, Pharmacist, Respiratory Therapist, Physiotherapist, Dietitian |
| เครื่องมือสำคัญ | Pulse oximeter, SpO2 monitor, ABG analyser, Bronchoscope (BAL), Nebulizer, NIV, Mechanical ventilator |
1.1 ประวัติการปรับปรุง
| ฉบับที่ | วันที่ | รายละเอียด | ผู้จัดทำ | ผู้อนุมัติ |
| 1.0 | 1 เม.ย. 2568 | จัดทำฉบับ Standalone — CAP, HAP, VAP, Aspiration, Immunocompromised Pneumonia | คณะกรรมการ CNPG | ผอ.รพ. |
1.2 ภาพรวมการจำแนกประเภท Pneumonia
| ประเภท | เกณฑ์เวลา | Organism หลัก | ความรุนแรง | แนวทางรักษา |
| CAP | นอก รพ. หรือ < 48h หลัง Admit | S.pneumoniae, Mycoplasma, Haemophilus, Legionella, Virus | Mild → ICU | ATS/IDSA CAP 2019 |
| HAP | ≥ 48h หลัง Admit (ไม่ใช่ Intubated) | MRSA, P.aeruginosa, Klebsiella, E.coli | Moderate → Severe | ATS/IDSA HAP 2016 |
| VAP | ≥ 48h หลัง Intubation | MDR Gram-neg, MRSA, Pseudomonas | Severe, High mortality | ATS/IDSA HAP/VAP 2016 |
| Aspiration | หลังสำลัก — ชัดเจนหรือ Suspected | Anaerobes, Gram-neg, Mixed | Mild → Severe | IDSA Aspiration 2019 |
| Immunocompromised | ผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง | PCP, Aspergillus, Nocardia, CMV, Atypicals | Severe | ตาม Immune defect |
ส่วนที่ 2 ปอดบวมในชุมชน (Community-Acquired Pneumonia — CAP)
| ATS/IDSA CAP Guidelines 2019 | เป้าหมาย: ATB ภายใน 4h (Severe: ภายใน 1h) |
2.1 CURB-65 Score
| ตัว | ปัจจัย | เกณฑ์ | คะแนน | แปลผล |
| C | Confusion | GCS < 15 หรือ New confusion | 1 | |
| U | Urea / BUN | BUN > 20 mg/dL | 1 | |
| R | Respiratory Rate | RR ≥ 30 /min | 1 | Score 0–1: OPD |
| B | Blood Pressure | SBP < 90 หรือ DBP ≤ 60 mmHg | 1 | Score 2: Admit |
| 65 | Age | อายุ ≥ 65 ปี | 1 | Score 3–5: ICU |
2.2 Severe CAP — เกณฑ์ ICU Admission (ATS/IDSA)
| Major criteria (≥ 1 ข้อ = ICU ทันที) | 1) Invasive mechanical ventilation 2) Septic shock ต้องการ Vasopressor |
| Minor criteria (≥ 3 ข้อ = ICU) | RR ≥ 30, PaO2/FiO2 < 250, Multilobar infiltrate, Confusion, BUN ≥ 20, WBC < 4,000, PLT < 100,000, Temp < 36°C, Hypotension ต้องการ IV Fluid |
2.3 ขั้นตอนการพยาบาล CAP
| # | ผู้รับผิดชอบ | การปฏิบัติ | เวลา | เอกสาร/เครื่องมือ |
| 1 | พยาบาลเวร | ประเมิน CURB-65 + Vital signs ทันทีที่รับ — บันทึก Baseline SpO2, RR, Temp, BP | ทันที | CURB-65 scorecard |
| 2 | พยาบาลเวร | ให้ O2 เพื่อ SpO2 ≥ 94% (non-COPD) หรือ 88–92% (COPD) — เริ่ม NC แล้วปรับ | ทันที | Nasal cannula / Mask |
| 3 | พยาบาลเวร | เปิด IV access — เก็บ Blood culture 2 sets ก่อน ATB โดยไม่ให้ล่าช้าเกิน 15 นาที | < 15 นาที | Blood culture bottles |
| 4 | พยาบาลเวร | เก็บ Sputum G/S+C ก่อน ATB (ถ้าไม่ล่าช้า) — ใช้ Deep cough specimen | < 15 นาที | Sputum cup + Lab |
| 5 | พยาบาลเวร | ส่ง Urine Legionella Ag + S.pneumoniae Ag ถ้า Severe / ICU criteria | < 30 นาที | Urine Ag test |
| 6 | พยาบาลเวร | เก็บ Lab: CBC, BMP, CRP, Procalcitonin, LFT, Coag — ทำ ECG, CXR | < 30 นาที | Lab + ECG + CXR |
| 7 | พยาบาลเวร | ให้ Empiric ATB ตาม Protocol ภายใน 4h (Non-severe) หรือ 1h (Severe/Sepsis) | < 4h / < 1h | ATB + IV pump |
| 8 | พยาบาลเวร | จัดท่า High Fowler's 45° ตลอดเวลา — ป้องกัน Aspiration + เพิ่ม FRC | ตลอด | Bed elevation |
| 9 | พยาบาลเวร | IV Fluid: ประเมิน Hydration — เป้าหมาย UO ≥ 0.5 mL/kg/hr | ตลอด | IV pump + I&O chart |
| 10 | พยาบาลเวร | Chest physiotherapy: Deep breathing, Percussion (ถ้าไม่มีข้อห้าม), Assisted cough ทุก 4h | ทุก 4h | Incentive spirometer |
| 11 | พยาบาลเวร | Oral care ด้วย Chlorhexidine 0.12% ทุก 4–8h — ลด Oropharyngeal bacterial load | ทุก 4–8h | Oral care kit |
| 12 | พยาบาลเวร | ประเมิน Sepsis ด้วย qSOFA ทุก 4–8h — ถ้า qSOFA ≥ 2 → Sepsis Bundle | ทุก 4–8h | qSOFA scorecard |
| 13 | พยาบาลเวร | ติดตาม Procalcitonin (PCT) วันที่ 3, 5, 7 — ใช้ De-escalation ATB | วันที่ 3,5,7 | PCT + Lab order |
| 14 | พยาบาลเวร | ตรวจ CXR ติดตาม — ไม่ต้องทำทุกวันถ้าดีขึ้น ทำเมื่ออาการแย่ลง | ตาม clinical | CXR follow-up |
2.4 Empiric ATB สำหรับ CAP แยกตามความรุนแรง
| กลุ่มผู้ป่วย | CURB-65 | ATB Empiric | ระยะเวลา | หมายเหตุ |
| Non-severe ไม่มี Comorbidity | 0–1 | Amoxicillin 1 g PO TID หรือ Azithromycin 500 mg OD (Atypical risk) | 5 วัน | OPD / Short admission |
| Non-severe มี Comorbidity | 1–2 | Amoxicillin-Clavulanate 1 g BID + Azithromycin 500 mg OD หรือ Levofloxacin 750 mg OD | 5–7 วัน | DM, COPD, Liver/Renal disease, Alcoholism |
| Moderate (Ward Admit) | 2–3 | Ceftriaxone 2 g IV OD + Azithromycin 500 mg IV/PO OD หรือ Levofloxacin 750 mg IV OD | 7 วัน | Step-down to PO เมื่อ Stable |
| Severe (ICU) | 3–5 หรือ Major criteria | Piperacillin-Tazobactam 4.5 g IV q8h + Azithromycin 500 mg IV OD หรือ + Fluoroquinolone | 7–10 วัน | เพิ่ม Vancomycin/Linezolid ถ้า MRSA risk |
| Severe + MRSA risk | Prior MRSA, Antibiotics ล่าสุด | + Vancomycin 25–30 mg/kg/day div q8–12h หรือ Linezolid 600 mg IV/PO BID | ตาม Culture | MRSA risk: Prev MRSA, Skin/wound, IV drug use |
| Severe + Pseudomonas risk | Structural lung, Broad ATB ล่าสุด | ใช้ Anti-pseudomonal beta-lactam + Anti-pseudomonal FQ หรือ AG | ตาม Culture | PFNA หรือ Cefepime แทน Pip-Tazo |
| ✅ | De-escalation ATB: เมื่อได้ Culture result ให้ปรับเป็น Narrow spectrum ที่ Cover organism ทันที — ลด Resistance, ADR, Cost และ Microbiome disruption |
2.5 เกณฑ์การเปลี่ยนจาก IV เป็น PO (IV-to-PO Switch)
| Temp | < 38°C ≥ 24h — ไข้ลงแล้ว |
| HR | < 100 bpm |
| RR | < 24 /min |
| SpO2 | ≥ 94% on room air หรือ O2 ≤ 2 L/min |
| Oral intake | กินได้ ไม่อาเจียน — ลำไส้ทำงานปกติ |
| Mental status | Alert, Oriented — ทำตามคำสั่งได้ |
| ระยะเวลา | ปกติ IV 2–3 วัน แล้วเปลี่ยน PO จนครบ 5–7 วัน |
2.6 Discharge Criteria และ Education
| เกณฑ์ Discharge | Temp < 37.8°C, HR < 100, RR < 24, SpO2 ≥ 94% room air, Mental status normal, Oral intake OK ≥ 24h |
| ATB ที่บ้าน | ครบ 5–7 วัน (Non-severe) หรือ 7–10 วัน (Severe) — บอกสำคัญมากต้องกินครบ |
| Smoking cessation | บอกเลิกสูบบุหรี่ทุกราย — ลด Recurrent pneumonia และ CAP risk |
| Vaccination | Influenza vaccine ทุกปี + Pneumococcal vaccine (PCV15/PCV20) ≥ 65 ปีหรือมี Comorbidity |
| สัญญาณอันตราย | ไข้กลับ > 38°C, หอบเหนื่อยมาก, SpO2 ลด, ไม่กินน้ำได้ = กลับมา ER ทันที |
| นัดติดตาม | 4–6 สัปดาห์หลัง Discharge — ตรวจ CXR ยืนยัน Infiltrate หาย (โดยเฉพาะ > 50 ปี) |
ส่วนที่ 3 ปอดบวมในโรงพยาบาล (Hospital-Acquired Pneumonia — HAP)
| เกณฑ์: เกิดปอดบวม ≥ 48h หลัง Admit ในผู้ป่วยที่ไม่ได้ Intubated |
3.1 ปัจจัยเสี่ยง HAP ที่พยาบาลควบคุมได้
| Aspiration | HOB < 30°, Supine position, NG tube, Dysphagia, Altered LOC |
| Microorganism cross-transmission | ไม่ล้างมือ, Contaminated equipment, อยู่ใกล้ผู้ป่วย MDR |
| Immune suppression | Prolonged ATB, High-dose Steroid, Malnutrition, อยู่ รพ.นาน |
| Respiratory equipment | Nebulizer ปนเปื้อน, Oxygen mask, Suction contamination |
| Poor oral hygiene | Bacterial colonization ใน Oropharynx |
| Immobility | นอนนิ่ง → Atelectasis → Pneumonia |
3.2 Clinical Diagnosis Criteria
| CXR | New or progressive infiltrate, Consolidation, Cavitation หรือ Pleural effusion |
| Systemic signs | ไข้ > 38°C หรือ < 36°C, WBC > 12,000 หรือ < 4,000 |
| Pulmonary signs | Purulent secretion, ไอ, SpO2 ลด, Bronchial breath sounds |
| CPIS Score | Clinical Pulmonary Infection Score ≥ 6 = Suggestive of pneumonia |
| ยืนยัน | Culture: Sputum, Endotracheal aspirate, BAL — อย่างน้อย BAL ≥ 10⁴ CFU/mL |
3.3 Empiric ATB สำหรับ HAP
| กลุ่มผู้ป่วย | MDR Risk | ATB Empiric | Duration |
| HAP Non-severe (ไม่มี MDR risk) | ต่ำ (ไม่มีปัจจัยเสี่ยง) | Piperacillin-Tazobactam 4.5 g IV q8h หรือ Cefepime 2 g IV q8h หรือ Ceftriaxone 2 g IV OD (ถ้าไม่เสี่ยง GNB) | 7–8 วัน |
| HAP Moderate-Severe (MDR risk น้อย) | ปานกลาง (ATB ล่าสุด < 90 วัน) | Piperacillin-Tazobactam 4.5 g IV q8h หรือ Cefepime 2 g IV q8h ± Vancomycin ถ้า MRSA risk | 7–8 วัน |
| HAP Severe (MDR High risk) | สูง (Prior MDR, ICU > 5 วัน, Structural lung) | Carbapenem (Meropenem 1–2 g IV q8h) + Vancomycin 25–30 mg/kg/day หรือ Linezolid 600 mg IV BID | 8–14 วัน (De-escalate ตาม Culture) |
3.4 MDR Risk Factors — เกณฑ์เพิ่ม MRSA และ Pseudomonas Coverage
| MRSA risk (เพิ่ม Vanco/Linezolid) | Prior MRSA infection/colonization, IV antibiotic ล่าสุด 90 วัน, ผู้ป่วย Dialysis, Skin/wound infection |
| Pseudomonas risk (เพิ่ม Anti-pseudomonal) | Structural lung disease (Bronchiectasis, Cystic fibrosis), Immunocompromised, Broad ATB ล่าสุด 90 วัน, ICU ≥ 5 วัน |
| MDR GNB risk (Carbapenem) | Prior MDR GNB, เดินทางจาก High-endemicity, Colonization pressure ใน Ward, Septic shock |
| Anaerobic risk (ถ้า Aspiration ร่วม) | Consciousness impairment, Dental procedure, Nasogastric tube, Aspiration witnessed |
ส่วนที่ 4 ปอดบวมจากเครื่องช่วยหายใจ (Ventilator-Associated Pneumonia — VAP)
| VAP Mortality 25–50% | ป้องกันได้ด้วย VAP Bundle อย่างเคร่งครัด |
4.1 VAP Bundle — มาตรการป้องกัน (ต้องทำทุกข้อ ทุกวัน)
| มาตรการ | รายละเอียด | หลักฐาน | |
| 1 | HOB 30–45° | ยกหัวเตียง 30–45° ตลอดเวลา ยกเว้น Hemodynamic unstable, Prone position | Reduces aspiration of oropharyngeal secretions |
| 2 | Oral care + Chlorhexidine | 0.12% Chlorhexidine ทุก 4–8h + แปรงฟัน ทุก 12h — ลด Oropharyngeal colonization | Level I Evidence — ลด VAP 40% |
| 3 | Subglottic secretion drainage | ใช้ ET tube ที่มี Subglottic suction — ดูดทุก 2–4h ป้องกัน Microaspiration | ลด Early-onset VAP 50% |
| 4 | Cuff pressure 20–30 cmH2O | ตรวจ Cuff pressure ทุก 8–12h ด้วย Cuff manometer — ไม่ต่ำ ไม่สูงเกิน | Prevents microaspiration และ Tracheal necrosis |
| 5 | SAT + SBT ทุกวัน | Daily Sedation vacation + Spontaneous Breathing Trial — ลด Duration Ventilation | ลด Ventilator days → ลด VAP risk |
| 6 | Hand hygiene | WHO 5 Moments ก่อน-หลังสัมผัส Ventilator/ET tube ทุกครั้ง | Prevents cross-transmission |
| 7 | Circuit management | ไม่เปลี่ยน Circuit ตาม Schedule — เปลี่ยนเมื่อเปื้อน/สกปรก ทิ้ง Condensate ก่อน | ลด Environmental contamination |
| 8 | Avoid unnecessary intubation | NIV แทน Intubation เมื่อทำได้ — ลด Duration Ventilation | Prevention at source |
| 9 | Stress ulcer prophylaxis | PPI/H2B ในผู้ป่วย High risk (Coag, Mech vent > 48h) — ลด Aspiration of gastric acid | Secondary prevention |
| 10 | DVT prophylaxis | LMWH SC + TED stockings — ลด PE ที่อาจทำให้ต้อง Ventilate นานขึ้น | ICU standard care |
4.2 Clinical Diagnosis VAP (CPIS Score)
| พารามิเตอร์ | 0 คะแนน | 1 คะแนน | 2 คะแนน |
| Temp (°C) | 36.5–38.4 | 38.5–38.9 | ≤ 36 หรือ ≥ 39 |
| WBC (/mm³) | 4,000–11,000 | < 4,000 หรือ > 11,000 | < 4,000 / > 11,000 + Band > 50% |
| Tracheal secretion | ไม่มี | มีแต่ไม่ Purulent | Purulent |
| Oxygenation (PaO2/FiO2) | ≥ 240 หรือ ARDS | — | < 240 และไม่มี ARDS |
| CXR | ไม่มี Infiltrate | Diffuse | Localized |
| Culture (Tracheal aspirate) | Negative หรือ < 10⁴ | — | ≥ 10⁴ CFU/mL |
CPIS ≥ 6 คะแนน = Suggestive of VAP | ≥ 7 คะแนน = High probability
4.3 การเก็บ Specimen ใน VAP
| Endotracheal Aspirate (ETA) | Non-invasive — ง่าย เก็บทุกวันถ้าสงสัย — Threshold ≥ 10⁵ CFU/mL |
| Bronchoalveolar Lavage (BAL) | Invasive — ทำโดย Pulmonologist — Threshold ≥ 10⁴ CFU/mL — ผลแม่นยำกว่า |
| Protected Specimen Brush (PSB) | Invasive Bronchoscopic — Threshold ≥ 10³ CFU/mL |
| Rapid diagnostic | Beta-D-Glucan (Fungal), Galactomannan (Aspergillus), BALF PCR (Viral) ในกลุ่ม Immunocompromised |
| เก็บก่อน ATB เสมอ | Blood culture 2 sets + Respiratory specimen — ก่อน ATB จะดีที่สุด ถ้าทำได้ |
4.4 Empiric ATB สำหรับ VAP
| ยา / Drug | ขนาด / Dose | Route | ข้อบ่งชี้ | ข้อควรระวัง |
| Piperacillin-Tazobactam | 4.5 g IV q6–8h (Ext infusion 4h) | IV | VAP Non-MDR risk | Seizure ในขนาดสูง — ระวัง Renal failure |
| Cefepime | 2 g IV q8h | IV | VAP — Pseudomonas coverage | Encephalopathy ในผู้สูงอายุ Renal failure |
| Meropenem | 1–2 g IV q8h | IV | VAP MDR risk, ESBL, Acinetobacter | Seizure (สูงกว่า Imipenem) — Monitor Cr |
| Imipenem-Cilastatin | 500 mg IV q6h | IV | VAP MDR / CRE (ร่วม Colistin) | Seizure risk สูงกว่า Meropenem |
| Vancomycin | 25–30 mg/kg/day div q8–12h เป้าหมาย AUC/MIC 400–600 | IV | MRSA VAP | Monitor AUC, ไม่แนะนำ Trough-only |
| Linezolid | 600 mg IV/PO BID | IV/PO | MRSA VAP — penetration ปอดดีกว่า Vanco | Serotonin syndrome ถ้าใช้ร่วม SSRIs |
| Colistin | Loading 9 MU IV แล้ว 4.5 MU q12h | IV | XDR Acinetobacter / CRE VAP | Nephrotoxicity, Neurotoxicity — Monitor Cr ทุกวัน |
| Aztreonam | 2 g IV q8h | IV | Penicillin allergy + GNB coverage | ไม่ Cover MRSA — ใช้แทน Beta-lactam ใน Allergy |
| ⚠ | ระยะเวลา ATB ใน VAP: 7–8 วัน เพียงพอสำหรับส่วนใหญ่ — ยาวกว่านี้เพิ่ม MDR risk โดยไม่ได้ผลดีกว่า ยกเว้น Non-fermenting GNB (Pseudomonas, Acinetobacter) ที่อาจต้องนานกว่า |
ส่วนที่ 5 ปอดบวมจากการสำลัก (Aspiration Pneumonia)
| ความแตกต่าง: Aspiration Pneumonitis (Chemical) vs Aspiration Pneumonia (Infectious) |
5.1 การแยก Aspiration Pneumonitis vs Aspiration Pneumonia
| ลักษณะ | Aspiration Pneumonitis | Aspiration Pneumonia |
| สาเหตุ | Chemical injury จาก Gastric acid (pH < 2.5) | Bacterial infection จาก Oropharyngeal organisms |
| เริ่มต้น | ฉับพลัน ภายใน 4–6h หลังสำลัก | ค่อยๆ เป็น 24–72h หลังสำลัก |
| CXR | RLL/RML infiltrate ฉับพลัน — อาจดีขึ้นเองใน 24–48h | Progressive infiltrate ไม่ดีขึ้นเอง |
| ไข้ | อาจมีระยะสั้น | ไข้ต่อเนื่อง ≥ 48h |
| WBC | ขึ้นเล็กน้อย ระยะสั้น | WBC สูง ต่อเนื่อง |
| ATB | ไม่จำเป็นเสมอไป — ดูการตอบสนองใน 48h | ต้องการ ATB |
| Organism | ไม่มี Organism (Chemical only) | Anaerobes, S.pneumoniae, Gram-negative, Mixed |
5.2 ปัจจัยเสี่ยงการสำลัก
| Neurological | Stroke, Dementia, Parkinson, Seizure, Sedation, Anesthesia |
| Structural | Esophageal dysmotility, Stricture, Tracheoesophageal fistula, Head & Neck cancer |
| Iatrogenic | NG tube, ท่านอนราบ Supine position, Endoscopy, Bronchoscopy |
| Functional | Dysphagia หลัง Stroke, อายุมาก, Weak cough reflex, Dehydration ทำ Secretion เหนียว |
| Behavioral | ดื่มแอลกอฮอล์, Drug overdose, Cardiac arrest, ICU patients |
5.3 ขั้นตอนการพยาบาล Aspiration Pneumonia
| # | ผู้รับผิดชอบ | การปฏิบัติ | เวลา | เอกสาร/เครื่องมือ |
| 1 | พยาบาลเวร | Airway management ทันที: นอนตะแคง Head down ถ้าสำลักเฉียบพลัน — Suction oropharynx | ทันที | Suction unit |
| 2 | พยาบาลเวร | ให้ O2 เพื่อ SpO2 ≥ 94% — ถ้า Severe respiratory failure พิจารณา NIV / Intubation | ทันที | O2 + Oximeter |
| 3 | พยาบาลเวร | จัดท่า HOB 30–45° ตลอด — ไม่ให้นอนราบโดยเด็ดขาด | ตลอด | Bed elevation |
| 4 | พยาบาลเวร | ประเมิน Swallowing: Modified Bedside Swallowing Assessment (MBSA) ก่อน Oral intake | < 24h | Swallowing test |
| 5 | พยาบาลเวร | NPO จนกว่าจะผ่าน Swallowing assessment — NG tube feeding ถ้าจำเป็น | ทันที | NG tube |
| 6 | พยาบาลเวร | เก็บ Sputum / ETA culture — เก็บ Blood culture ถ้าไข้หรือ Sepsis signs | < 15 นาที | Culture + Lab |
| 7 | พยาบาลเวร | ให้ ATB เมื่อมีหลักฐาน Infection (ไข้ > 48h, Purulent sputum, WBC ขึ้น, CXR progress) | ตาม indication | ATB — see Protocol |
| 8 | พยาบาลเวร | Oral care ทุก 4–8h ด้วย Chlorhexidine — ลด Bacterial load ใน Oropharynx | ทุก 4–8h | Oral care kit |
| 9 | พยาบาลเวร | Speech therapy: Swallowing rehabilitation — Diet modification (Thick liquid, Soft diet) | ทุกวัน | Speech therapist consult |
| 10 | พยาบาลเวร | ประเมิน Nutrition: Body weight, Albumin, BMI — ขอ Dietitian ถ้าน้ำหนักลด > 5% | < 48h | Nutritional screening |
| 11 | พยาบาลเวร | ระบุและแก้ไขสาเหตุ: Neurological, Structural, Functional — Multidisciplinary team | ต่อเนื่อง | MDT referral |
5.4 ATB ใน Aspiration Pneumonia
| Aspiration Pneumonitis ที่ดีขึ้นใน 48h | ไม่จำเป็นต้องให้ ATB — ถ้า Infiltrate ดีขึ้น WBC กลับปกติ ไข้หาย |
| Aspiration Pneumonia ที่ไม่ดีขึ้น | Amoxicillin-Clavulanate 875/125 mg BID × 5–7 วัน |
| HAP-type Aspiration (ใน รพ.) | Pip-Tazo 4.5 g IV q8h หรือ Carbapenem ถ้า MDR risk |
| Lung abscess (Anaerobic prominent) | Amoxicillin-Clavulanate IV นาน 3–6 สัปดาห์ หรือ Clindamycin + FQ |
| ห้ามใช้ Corticosteroid | ไม่ช่วยลด Inflammation — เพิ่ม Infection risk |
ส่วนที่ 6 ปอดบวมในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง (Immunocompromised Pneumonia)
| ผู้ป่วยกลุ่มนี้ต้องสงสัย Organism พิเศษ — ตรวจละเอียดก่อนเริ่ม ATB |
6.1 Organism ตามประเภทภูมิคุ้มกันบกพร่อง
| ประเภท Immune defect | ตัวอย่างผู้ป่วย | Organism ที่ต้องสงสัย | การตรวจเพิ่มเติม |
| T-cell defect (Cellular immunity) | HIV/AIDS (CD4 < 200) Post-transplant, Steroid นาน | PCP, Cryptococcus CMV, Toxoplasma Atypical Mycobacteria | CD4 count, LDH, Beta-D-Glucan CMV PCR, BAL PCP stain |
| Neutropenia (ANC < 500) | Chemotherapy Post-BMT (เร็ว ≤ 30 วัน) | Bacteria (Gram-neg) Aspergillus (ถ้านาน > 7 วัน) Candida | Galactomannan, Beta-D-Glucan HRCT Chest, BAL Culture |
| B-cell / Antibody defect | Common Variable ID Myeloma ที่รักษาแล้ว | S.pneumoniae, H.influenzae P.aeruginosa | Serum Ig levels Sputum culture |
| Complement defect | SLE, Asplenia | Encapsulated organisms: S.pneumoniae, Neisseria, H.influenzae | Pneumococcal vaccine status Serum Complement |
| Post-Solid Organ Transplant | Kidney, Liver, Heart Lung transplant | CMV (สำคัญมาก), PCP Aspergillus, Nocardia | CMV PCR, BAL, HRCT |
6.2 PCP (Pneumocystis jirovecii Pneumonia) — พบบ่อยใน HIV/AIDS
| อาการ | ไข้ต่ำๆ หอบเหนื่อยค่อยๆ มากขึ้น 2–3 สัปดาห์ ไอแห้ง — SpO2 ลดมากขณะออกแรง |
| CXR | Bilateral perihilar infiltrate, Ground glass opacity — 'Bat wing' pattern |
| Lab | LDH สูง, CD4 < 200/μL, Beta-D-Glucan > 80 pg/mL |
| Diagnosis | BAL: PCP Stain (GMS, Immunofluorescence), BAL PCR |
| Treatment | TMP-SMX (Co-trimoxazole) 15–20 mg/kg/day (TMP component) div q8h × 21 วัน |
| Steroid adjunct | Prednisone 40 mg BID × 5 วัน → 20 mg BID × 5 วัน → 20 mg OD × 11 วัน (ถ้า PaO2 < 70 mmHg) |
| Prophylaxis | TMP-SMX 1 DS tablet OD ถ้า CD4 < 200 หรือ Steroid > 20 mg/วัน > 4 สัปดาห์ |
6.3 Invasive Pulmonary Aspergillosis (IPA) — พบใน Neutropenia / Post-transplant
| Risk group | Neutropenia > 7 วัน, Allogeneic BMT, High-dose Steroid, Anti-rejection drugs |
| อาการ | ไข้ไม่ตอบสนอง ATB, Pleuritic chest pain, Hemoptysis (Angioinvasive) |
| HRCT | Nodule with Halo sign (early), Air-crescent sign (late recovery) — characteristic |
| Lab | Serum Galactomannan ≥ 0.5 (2 consecutive), Beta-D-Glucan > 80, BAL Galactomannan ≥ 1.0 |
| Treatment | Voriconazole 6 mg/kg IV q12h × 2 doses → 4 mg/kg IV q12h (First-line) |
| ทางเลือก | Isavuconazole หรือ Liposomal Amphotericin B 3 mg/kg/day |
| Duration | อย่างน้อย 6–12 สัปดาห์ หรือจนหาย Immunosuppression |
6.4 ขั้นตอนการพยาบาลผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง
| # | ผู้รับผิดชอบ | การปฏิบัติ | เวลา | เอกสาร/เครื่องมือ |
| 1 | พยาบาลเวร | Protective isolation: Neutropenia ANC < 500 → HEPA-filtered room, Positive pressure room | ทันที | Neutropenic precautions |
| 2 | พยาบาลเวร | Hand hygiene เคร่งครัดมากกว่าปกติ — เปลี่ยน Gloves ทุกครั้งก่อนสัมผัส | ตลอด | Gloves + Gown |
| 3 | พยาบาลเวร | ห้ามนำดอกไม้สด ต้นไม้ อาหารดิบ เข้าห้อง Neutropenia | ตลอด | Patient education |
| 4 | พยาบาลเวร | Monitor: อุณหภูมิทุก 4–8h — ไข้ > 38°C ใน Neutropenia = Emergency → ATB ภายใน 1h | ทุก 4–8h | Fever surveillance |
| 5 | พยาบาลเวร | เก็บ Specimen ครบก่อน ATB: Blood culture 2–3 sets, BAL, Urine culture, Skin lesion swab | < 30 นาที | Culture sets |
| 6 | พยาบาลเวร | เก็บ Fungal markers: Galactomannan, Beta-D-Glucan, CrAg, CMV PCR ตามกลุ่มเสี่ยง | < 2h | Fungal lab panel |
| 7 | พยาบาลเวร | ประเมิน Mucositis: ปาก, ลิ้น, หลอดอาหาร — Oral care ทุก 2–4h ด้วย Normal saline + Nystatin | ทุก 2–4h | Oral assessment |
| 8 | พยาบาลเวร | Nutritional support: High calorie, High protein — NG tube ถ้ากินไม่ได้ TPN ถ้า GI ไม่ทำงาน | ต่อเนื่อง | Dietitian consult |
| 9 | พยาบาลเวร | ป้องกัน Infection ผ่านทาง IV: Aseptic technique ทุกครั้ง — เปลี่ยน IV dressing ตาม Protocol | ตาม Protocol | CVAD care |
| 10 | พยาบาลเวร | ให้ G-CSF (Filgrastim/Pegfilgrastim) ตามคำสั่ง — Monitor WBC ทุกวัน | ตามคำสั่ง | G-CSF + CBC daily |
ส่วนที่ 7 Sepsis จาก Pneumonia — Sepsis Bundle
| เป้าหมาย: ATB ภายใน 1h | Blood culture ก่อน ATB | Lactate ภายใน 3h |
7.1 เกณฑ์ Sepsis-3 ใน Pneumonia
| Suspected Infection | Pneumonia ที่มีหลักฐาน Clinical หรือ Radiological |
| + SOFA Score ↑ ≥ 2 | Respiratory (PaO2/FiO2), Coagulation, Liver, Cardiovascular, CNS, Renal — แต่ละระบบ 0–4 คะแนน |
| qSOFA (Screening) | RR ≥ 22 + SBP ≤ 100 + Altered mentation — ≥ 2 = Suspect Sepsis |
| Septic Shock | Sepsis + Vasopressor เพื่อรักษา MAP ≥ 65 + Lactate > 2 mmol/L หลัง Fluid |
7.2 Hour-1 Bundle (Surviving Sepsis Campaign 2018)
| # | ผู้รับผิดชอบ | การปฏิบัติ | เวลา | เอกสาร/เครื่องมือ |
| 1 | พยาบาลเวร | วัด Lactate ทันที (ภายใน 1h) — ถ้า Lactate ≥ 4 = Septic shock ต้องการ Fluid bolus ด่วน | < 1h | Arterial blood + Lab |
| 2 | พยาบาลเวร | เก็บ Blood culture 2 sets ก่อน ATB — ใช้เวลาไม่เกิน 15 นาที ไม่ให้ล่าช้า ATB | < 15 นาที | Blood culture |
| 3 | พยาบาลเวร | ให้ Broad-spectrum ATB ครอบคลุม Pneumonia ภายใน 1h จาก Recognition | < 1h | ATB + IV pump |
| 4 | พยาบาลเวร | IV Fluid: Crystalloid 30 mL/kg over 3h ถ้า Hypotension หรือ Lactate ≥ 4 | < 3h | IV pump + I&O |
| 5 | พยาบาลเวร | ประเมินซ้ำหลัง Fluid: BP, HR, UO, Mental status — ถ้า MAP < 65 → Vasopressor | ทุก 30 นาที | Hemodynamic reassessment |
| 6 | พยาบาลเวร | Vasopressor (Norepinephrine) ถ้า MAP < 65 หลัง Fluid — ต้องใช้ Central line | ถ้า Fluid ไม่พอ | Central line + Norepinephrine |
| 7 | พยาบาลเวร | ใส่ Foley catheter — Monitor UO ทุก 1h เป้าหมาย ≥ 0.5 mL/kg/hr | ทันที | Foley + I&O |
| 8 | พยาบาลเวร | Repeat Lactate ใน 2h ถ้าแรกเกิน 2 mmol/L — เป้าหมาย Lactate clearance > 10% | < 2h | Lab repeat |
| สิ่งที่ติดตาม | ความถี่ | ค่าเป้าหมาย | การแทรกแซงเมื่อผิดปกติ |
| MAP | ทุก 15–30 นาที (Unstable) | ≥ 65 mmHg | < 65 → เพิ่ม Vasopressor + แจ้งแพทย์ด่วน |
| Lactate | ทุก 2h ถ้า > 2 | < 2 mmol/L หรือ Clearance > 10% | ไม่ลด → Tissue hypoperfusion → Escalate care |
| Urine output | ทุก 1h | ≥ 0.5 mL/kg/hr | < 0.5 mL/kg/hr ≥ 2h → แจ้งแพทย์ ประเมิน Fluid status |
| SpO2 | Continuous | ≥ 94% (non-COPD) | < 90% → เพิ่ม O2, NIV, พิจารณา Intubation |
| Blood culture result | 72h | Organism identified | De-escalate ATB ทันทีที่ทราบ Sensitivity |
| Procalcitonin | วันที่ 3, 5, 7 | ลด > 80% จาก Peak | ไม่ลด → ยา ATB ไม่ครอบคลุม หรือ Superinfection |
ส่วนที่ 8 การติดตามผู้ป่วย Pneumonia (Monitoring Protocol)
| สิ่งที่ติดตาม | ความถี่ | ค่าเป้าหมาย | การแทรกแซงเมื่อผิดปกติ |
| Temp + WBC + CRP | ทุก 12–24h | Temp < 37.5°C ใน 48–72h WBC 4–11 × 10³ | ไข้ > 72h ไม่ลด → Culture ซ้ำ, เปลี่ยน ATB, สงสัย Complication |
| SpO2 + RR | ทุก 2–4h | SpO2 ≥ 94% (non-COPD) 88–92% (COPD) | SpO2 < 90% → เพิ่ม O2, NIV, ABG, แจ้งแพทย์ |
| Procalcitonin (PCT) | วันที่ 1, 3, 5, 7 | ลด ≥ 80% จาก Peak | PCT ไม่ลด → ATB failure, MDR organism, Superinfection |
| CXR | Initial, Day 3–5 (ถ้าแย่ลง) | Infiltrate stable หรือดีขึ้น | Worsening → Empyema? Lung abscess? MDR ATB? |
| Blood culture | 72h | No growth → Reassess ATB | Positive → Targeted therapy, Source control |
| Sputum/ETA culture | 72h | Organism ≤ Threshold | ขึ้น Organism → De-escalate ATB |
| Pleural effusion | ทุก shift (Clinical), USS ถ้าสงสัย | ไม่ขยายตัว | ขยาย + ไข้ไม่ลด → Thoracentesis (Empyema) |
| Renal function + Electrolytes | ทุก 24–48h | Cr, BUN, Na, K, Mg ปกติ | Cr เพิ่ม → ปรับขนาดยา, ระวัง Nephrotoxic ATB |
| Vancomycin level (AUC) | หลัง 3rd dose | AUC/MIC 400–600 | < 400 → เพิ่มขนาด | > 600 → ลดขนาด ระวัง Nephrotoxicity |
| Blood glucose | ทุก 4–6h (ถ้าใช้ Steroid หรือ Diabetic) | 70–180 mg/dL | < 70 → Hypoglycemia protocol | > 200 → Insulin |
ส่วนที่ 9 ภาวะแทรกซ้อนและการจัดการ (Complications)
9.1 Parapneumonic Effusion และ Empyema
| Simple parapneumonic | Serous fluid, pH > 7.2, Glucose > 60, LDH < 1000 — ตอบสนอง ATB ไม่ต้อง Drain |
| Complicated parapneumonic | pH < 7.2, Glucose < 60, LDH > 1000, หรือ Positive culture — ต้อง Drain |
| Empyema | Pus ใน Pleural space — ต้อง Chest tube drain + ATB นาน 2–4 สัปดาห์ |
| Light's Criteria (Exudate) | LDH pleural/serum > 0.6, Protein pleural/serum > 0.5, Pleural LDH > 2/3 upper normal serum LDH |
| Fibrinolytic therapy | TPA (Alteplase) + DNase Intrapleural ใน Septated empyema — ทำโดยแพทย์ |
| VATS | Video-assisted thoracoscopic surgery ถ้า Fibrinolytic ล้มเหลว |
9.2 Lung Abscess
| นิยาม | Cavity ≥ 2 cm ในปอด มี Fluid level — มักจาก Anaerobic Aspiration |
| อาการ | ไข้นาน ไอเสมหะกลิ่นเหม็น (Putrid) น้ำหนักลด — CXR: Cavity with Air-fluid level |
| ATB | Amoxicillin-Clavulanate IV ก่อน แล้ว PO — Clindamycin เป็น ทางเลือก — นาน 3–6 สัปดาห์ |
| Drainage | Postural drainage + Chest physiotherapy — ไม่ทำ Percutaneous drainage ถ้าไม่จำเป็น (Bronchopleural fistula risk) |
| Monitoring | CXR ทุก 2–4 สัปดาห์ — Cavity ลดขนาด = ตอบสนองดี |
| Bronchoscopy | ถ้าสงสัย Obstruction (Foreign body, Tumor) หรือ ATB ไม่ตอบสนอง |
9.3 ARDS จาก Pneumonia
| ARDS Definition (Berlin) | Onset ≤ 7 วัน, Bilateral CXR infiltrate, PaO2/FiO2 < 300 on PEEP ≥ 5 |
| Mild | PaO2/FiO2 200–300: High-flow O2 / NIV |
| Moderate | PaO2/FiO2 100–200: Mechanical ventilation — Lung protective |
| Severe | PaO2/FiO2 < 100: Prone positioning ≥ 16h/วัน, Neuromuscular blockade ≥ 48h |
| Lung Protective Strategy | VT 6 mL/kg IBW, Plateau pressure ≤ 30, PEEP ตาม FiO2 table (ARDSnet) |
| Prone position | ลด VAP risk ใน ARDS ด้วย — ทำทุก 16h หยุดเมื่อ P/F > 150 ≥ 4h |
| Conservative fluid | Neutral to negative fluid balance หลัง Resuscitation — ลด Pulmonary edema |
ส่วนที่ 10 แบบฟอร์มที่เกี่ยวข้อง (Clinical Forms)
แบบฟอร์ม F01 — Pneumonia Assessment & ATB Tracking
| แบบประเมินและติดตาม Pneumonia | CNPG-PNEU-F01 | |
วันที่ / เวลา / HN / ชื่อผู้ป่วย ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
ประเภท: □ CAP □ HAP □ VAP □ Aspiration □ Immunocompromised ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
CURB-65: C___ U___ R___ B___ 65___ รวม = ___ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| ความรุนแรง: □ Low □ Moderate □ Severe (Major/Minor criteria) | ···································································································· |
| อุณหภูมิ (°C) | ···································································································· |
| WBC (/mm³) | ···································································································· |
| CRP (mg/L) | ···································································································· |
| Procalcitonin (ng/mL) | ···································································································· |
| SpO2 (%) | ···································································································· |
| RR (/min) | ···································································································· |
Blood culture: □ ส่ง 2 sets เวลา ___ ผล: ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
Sputum G/S+C: □ ส่ง เวลา ___ ผล: ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| Urine Legionella Ag: □ ส่ง ผล: | ···································································································· |
| Urine Pneumo Ag: □ ส่ง ผล: | ···································································································· |
CXR ผล: ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
Empiric ATB: ชื่อยา ___ ขนาด ___ เวลาเริ่ม ___ (ภายใน 4h? □ ใช่ □ ไม่ใช่) ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
ATB ที่ 2: ชื่อยา ___ ขนาด ___ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
Sepsis: □ qSOFA < 2 □ qSOFA ≥ 2 (Sepsis Bundle: □ เปิดแล้ว) ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
De-escalation: วันที่ ___ เปลี่ยนเป็น ___ ตาม Culture result: ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
Duration ATB ที่วางแผน: ___ วันหยุดยา (ถ้าวางแผนได้): ___ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
VAP Bundle (ถ้า Ventilated): □ HOB □ Oral care □ Cuff pressure □ Sedation vacation ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น | ···································································································· |
| เวลา | ···································································································· |
แบบฟอร์ม F02 — VAP Prevention Bundle Checklist
| VAP Bundle Daily Checklist | CNPG-PNEU-F02 | |
วันที่ / HN / ชื่อผู้ป่วย / วันที่ Intubate ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
Bundle items — กรอก เวลาที่ทำ: ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
1. HOB 30–45°: □ ทำตลอด □ ข้อยกเว้น (ระบุ:) ___ เวลาตรวจสอบ ___ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
2. Oral care + CHX 0.12%: □ ครั้งที่ 1 เวลา ___ □ ครั้งที่ 2 ___ □ ครั้งที่ 3 ___ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| 3. Subglottic suction: □ ดูดแล้ว ปริมาณ ___ เวลา ___ | ···································································································· |
4. Cuff pressure (cmH2O): เช้า ___ บ่าย ___ เย็น ___ Target 20–30 ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
5. SAT เวลาเริ่ม ___ ผล: □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน เหตุผล ___ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
6. SBT เวลาเริ่ม ___ ผล: □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน เหตุผล ___ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| 7. Hand hygiene compliance ทีม: □ ≥ 90% | ···································································································· |
| 8. Circuit: □ ไม่มี Condensate □ ทิ้ง Condensate เวลา ___ | ···································································································· |
| 9. Stress ulcer prophylaxis: □ ให้แล้ว ยา ___ | ···································································································· |
| 10. DVT prophylaxis: □ LMWH ___mg เวลา ___ □ TED stockings | ···································································································· |
| VAP Bundle Score วันนี้: ___ / 10 | ···································································································· |
| อุณหภูมิกาย (°C): | ···································································································· |
| WBC (/mm³): | ···································································································· |
Secretion: สี ___ ปริมาณ ___ Purulent: □ ใช่ □ ไม่ใช่ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| CPIS Score วันนี้: | ···································································································· |
| สงสัย VAP: □ ไม่ □ ใช่ (แจ้งแพทย์) | ···································································································· |
| พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น | ···································································································· |
| เวลา | ···································································································· |
แบบฟอร์ม F03 — Pneumonia Discharge Checklist
| Discharge Checklist — Pneumonia | CNPG-PNEU-F03 | |
วันที่จำหน่าย / HN / ชื่อผู้ป่วย ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| ประเภท Pneumonia: | ···································································································· |
| LOS (วันนอน): | ···································································································· |
Discharge criteria: ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| □ Temp < 37.8°C ≥ 24h | ···································································································· |
| □ HR < 100 bpm | ···································································································· |
| □ RR < 24 /min | ···································································································· |
| □ SpO2 ≥ 94% room air | ···································································································· |
| □ Mental status กลับปกติ | ···································································································· |
| □ กินได้ดี ≥ 24h | ···································································································· |
| ATB ที่จำหน่ายพร้อม: | ···································································································· |
| จำนวนวันที่เหลือ: | ···································································································· |
| Smoking cessation: □ แนะนำแล้ว □ ผู้ป่วยไม่สูบ | ···································································································· |
Vaccination: ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
□ Influenza vaccine: □ ให้แล้ว □ นัดฉีด □ ไม่ต้อง (เหตุผล:) ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
□ Pneumococcal vaccine: □ ให้แล้ว □ นัดฉีด □ ไม่ต้อง (เหตุผล:) ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
Education ที่สอน: ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
□ ATB กินครบ □ สัญญาณอันตราย □ Follow-up □ Trigger avoidance ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
นัดติดตาม: วันที่ ___ สถานที่ ___ ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
นัด CXR follow-up: □ 4–6 สัปดาห์ □ ไม่จำเป็น (เหตุผล:) ______________________________________________________________________________________________________________ |
|
| พยาบาลผู้จำหน่าย ชื่อ-ลายเซ็น | ···································································································· |
| วันที่ / เวลา | ···································································································· |
ส่วนที่ 11 ตัวชี้วัดคุณภาพ (Quality Indicators)
| ตัวชี้วัด (KPI) | เป้าหมาย | วิธีวัด | ความถี่ | เจ้าของ |
| CAP ATB ภายใน 4h จาก Triage | ≥ 90% | Time stamp audit | รายเดือน | หัวหน้าพยาบาล |
| Severe CAP / Sepsis ATB ภายใน 1h | ≥ 95% | Time stamp audit | รายเดือน | หัวหน้าพยาบาล |
| Blood culture ก่อน ATB | ≥ 98% | Chart audit | รายเดือน | หัวหน้าพยาบาล |
| ATB De-escalation Rate ภายใน 72h | ≥ 70% | Pharmacy + Chart audit | รายเดือน | ผจก.การพยาบาล |
| IV-to-PO Switch ใน 3–5 วัน (CAP Stable) | ≥ 80% | Chart audit | รายเดือน | หัวหน้าพยาบาล |
| CAP 30-day Readmission Rate | < 10% | Hospital readmission data | รายไตรมาส | ผจก.การพยาบาล |
| Pneumococcal Vaccine Rate ≥ 65 ปี | ≥ 90% | Vaccination record | รายไตรมาส | หัวหน้าพยาบาล |
| VAP Rate (per 1,000 ventilator days) | < 2 ราย/1,000 วัน | VAP surveillance | รายเดือน | หัวหน้า ICU |
| VAP Bundle Compliance | ≥ 95% | Bundle observation | รายเดือน | หัวหน้า ICU |
| HAP — Blood culture ก่อน ATB | ≥ 98% | Chart audit | รายเดือน | หัวหน้าพยาบาล |
| Aspiration: Swallowing Assessment ใน 24h | ≥ 90% | Chart audit | รายเดือน | หัวหน้าพยาบาล |
| Sepsis Bundle Completion Rate | ≥ 85% | Bundle audit | รายเดือน | ผจก.การพยาบาล |
| Pneumonia Mortality (Severe CAP/VAP) | < 15% | Mortality review | รายไตรมาส | ผอ.รพ. |
| ATB Duration ≤ 8 วัน ใน HAP/VAP | ≥ 70% | Pharmacy audit | รายเดือน | ผจก.การพยาบาล |
ส่วนที่ 12 เอกสารอ้างอิง (References)
Metlay, J.P., et al. (2019). Diagnosis and Treatment of Adults with Community-Acquired Pneumonia. AJRCCM, 200(7), e45–e67. (ATS/IDSA CAP 2019)
Kalil, A.C., et al. (2016). Management of Adults with Hospital-acquired and Ventilator-associated Pneumonia: 2016 Clinical Practice Guidelines. CID, 63(5), e61–e111. (ATS/IDSA HAP/VAP 2016)
Torres, A., et al. (2017). International ERS/ESICM/ESCMID/ALAT Guidelines for the Management of Hospital-Acquired Pneumonia and Ventilator-Associated Pneumonia. European Respiratory Journal, 50(3), 1700582.
Lim, W.S., et al. (2003). Defining community acquired pneumonia severity on presentation to hospital: an international derivation and validation study. Thorax, 58(5), 377–382. (CURB-65)
Evans, L., et al. (2021). Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021. Critical Care Medicine, 49(11), e1063–e1143.
Patterson, T.F., et al. (2016). Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Aspergillosis (IDSA). CID, 63(4), e1–e60.
Masur, H., et al. (2019). PCP Prevention and Treatment Guidelines. IDSA/CDC.
American Thoracic Society. (2004). Guidelines for the Management of Adults with Hospital-acquired, Ventilator-associated, and Healthcare-associated Pneumonia. AJRCCM, 171(4), 388–416.
สมาคมอุรเวชช์แห่งประเทศไทย. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติโรคปอดอักเสบ ฉบับปรับปรุง 2566.
สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (สรพ.). (2566). มาตรฐาน HA ฉบับที่ 4.
The Thai Association of Pulmonology and Critical Care Medicine. (2022). Thailand CAP Guidelines Update.
เอกสารนี้เป็นทรัพย์สินทางปัญญาของโรงพยาบาล ห้ามเผยแพร่หรือทำซ้ำโดยไม่ได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษร
CNPG-PNEU-001 Version 1.0 | Effective: 1 April 2025 | Next Review: April 2027