โรงพยาบาล ..........................................

ฝ่ายการพยาบาล | หน่วยกุมารเวชกรรม (Pediatric Nursing Unit)

CNPG

Clinical Nursing Practice Guideline

หมวดกุมารเวชกรรม เล่ม 2

Pediatric Nursing Practice Guidelines Vol.2

CNPG-PED-008 | Dengue Fever / DHF — ไข้เลือดออก

CNPG-PED-009 | Acute Gastroenteritis — ท้องเสีย / อาเจียน

CNPG-PED-010 | Meningitis & Encephalitis — เยื่อหุ้มสมองอักเสบ

CNPG-PED-011 | Kawasaki Disease — โรคคาวาซากิ

CNPG-PED-012 | Neonatal Respiratory Distress — ทารกหายใจลำบาก

CNPG-PED-013 | Pediatric Burns — แผลไฟไหม้น้ำร้อนลวก

CNPG-PED-014 | Pediatric DKA — เบาหวานภาวะกรดในเด็ก

รหัสเอกสาร	CNPG-PED-008 ~ CNPG-PED-014 (เล่ม 2)
ฉบับที่ / Version	1.0 (ปรับปรุงครั้งที่ 1)
วันที่บังคับใช้	1 เมษายน 2568
วันที่ทบทวน	1 เมษายน 2570
มาตรฐานอ้างอิง	WHO, AAP 2023, ISPAD 2022, ABA Burn Guidelines, JCI 7th Ed., HA Thailand 4th
ขอบเขต	พยาบาลทุกระดับ: Ward เด็ก, NICU, PICU, ER Peds, Burn unit

ผู้จัดทำ	ผู้ตรวจสอบ	ผู้อนุมัติ

ชื่อ: .............................................	ชื่อ: .............................................	ชื่อ: .............................................
ตำแหน่ง: หัวหน้าพยาบาลกุมารเวชกรรม	ตำแหน่ง: กุมารแพทย์ (Pediatrician)	ตำแหน่ง: ผู้อำนวยการโรงพยาบาล
วันที่: ......./......./.........	วันที่: ......./......./.........	วันที่: ......./......./.........

เอกสารนี้เป็นทรัพย์สินของโรงพยาบาล ห้ามเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต

ส่วนที่ 1 ข้อมูลเอกสาร

ชื่อ CNPG	แนวปฏิบัติทางการพยาบาลคลินิก หมวดกุมารเวชกรรม เล่ม 2
วัตถุประสงค์	มาตรฐานการพยาบาลเด็ก 7 ภาวะเพิ่มเติม เพื่อความปลอดภัยสูงสุด
ต่อเนื่องจาก	CNPG-PED-001~007 เล่ม 1 (Jaundice, Febrile Seizure, Sepsis, Asthma, Fluid, Pain, Child Abuse)
เอกสารใช้คู่กับ	CNPG-ER-001 (Emergency Nursing), CNPG-CV-001~005 (Cardiovascular)

1.1 ประวัติการปรับปรุง

ฉบับที่	วันที่	รายละเอียด	ผู้จัดทำ	ผู้อนุมัติ
1.0	1 เม.ย. 2568	จัดทำฉบับแรก — Dengue, Diarrhea, Meningitis, Kawasaki, Neonatal RDS, Burns, DKA	คณะกรรมการ CNPG-PED	ผอ.รพ.

8.1 การจำแนกและเกณฑ์วินิจฉัย (WHO 2009)

ระดับ	เกณฑ์	อาการ	การรักษา
Dengue Without Warning Signs	ไข้ + ≥ 2: คลื่นไส้, ผื่น, ปวดเมื่อย, Tourniquet (+)	ไข้ ปวดกล้ามเนื้อ	OPD + Monitor
Dengue With Warning Signs	ปวดท้อง, อาเจียนซ้ำ, Fluid accumulation, Bleeding, Lethargy, ตับโต > 2 cm, Hct ↑ + PLT ลดเร็ว	เตือนภัย Shock	Admit + IV fluid
Severe Dengue	Shock (DSS), Severe Bleeding, Severe Organ Impairment	ช็อก	ICU/PICU

8.2 ขั้นตอนการพยาบาล DHF ตามระยะไข้

ระยะไข้สูง (Febrile Phase) วันที่ 1–3:

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	วัด Vital Signs ทุก 4–8h, ประเมิน Warning Signs ทุก Shift	ทุก 4–8h	Vital sign chart
2	พยาบาลเวร	Tourniquet Test: พอง BP cuff ระหว่าง SBP+DBP/2 นาน 5 นาที — ≥ 10 Petechiae/นิ้ว2 = บวก	วันที่ 1	BP cuff + นับ Petechiae
3	พยาบาลเวร	เก็บ CBC ทุก 12–24h: ติดตาม Hematocrit และ Platelet count	ทุก 12–24h	Lab order
4	พยาบาลเวร	ให้ Paracetamol ลดไข้ — ห้าม Aspirin, Ibuprofen, NSAID ทุกชนิด (เสี่ยง Bleeding)	PRN ไข้	Paracetamol PO/PR
5	พยาบาลเวร	กระตุ้นดื่มน้ำ ORS 1–2 L/วัน ถ้ากินได้ — ประเมิน Hydration ทุก Shift	ต่อเนื่อง	I&O chart

ระยะวิกฤต (Critical Phase) วันที่ 4–6 — ไข้ลง แต่อันตราย:

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	เพิ่มความถี่ Vital Signs เป็นทุก 1–2h ในช่วงไข้ลง — ระวัง Dengue Shock	ทุก 1–2h	Cardiac monitor
2	พยาบาลเวร	ประเมิน Warning Signs ทุก 1–2h: ปวดท้อง, อาเจียน, เลือดออก, Restlessness, Cold extremities	ทุก 1–2h	Warning signs checklist
3	พยาบาลเวร	ตรวจ Hct ทุก 4–6h — Hct เพิ่มขึ้น ≥ 20% = Plasma leakage เริ่ม IV fluid	ทุก 4–6h	Lab stat
4	พยาบาลเวร	กรณี Warning signs → เริ่ม IV fluid: NSS หรือ LRS 5–7 mL/kg/hr (ไม่ต้อง Bolus)	ตามคำสั่ง	IV pump
5	พยาบาลเวร	Dengue Shock Syndrome (DSS): Bolus NSS 10–20 mL/kg over 15 นาที แล้วประเมินซ้ำ	ด่วน	IV pump + Reassess
6	พยาบาลเวร	Monitor: Urine output ≥ 0.5 mL/kg/hr, BP pulse pressure ≥ 20, Cap refill < 2 วิ	ทุก 1h	Foley + I&O
7	พยาบาลเวร	เฝ้าระวัง Bleeding: Gum, Epistaxis, Hematuria, Melena, Menorrhagia	ทุก shift	Bleeding assessment
8	พยาบาลเวร	PLT < 20,000 + มีเลือดออก → แจ้งแพทย์ เตรียม Platelet transfusion	ตาม Lab	Platelet request

ระยะฟื้นตัว (Recovery Phase) วันที่ 7–8:

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	ระวัง Fluid overload: ลด IV rate, ประเมิน Lung sounds, Edema, Distended neck veins	ทุก 4h	Fluid chart
2	พยาบาลเวร	ไข้กลับมาได้ (Second fever) แต่มักไม่อันตราย — อธิบายผู้ปกครอง	ตาม clinical	Education
3	พยาบาลเวร	PLT เพิ่มขึ้น, Hct กลับ Baseline, Appetite ดี, UO ดี = พิจารณา Discharge	ก่อน D/C	Discharge criteria

8.3 การติดตามผู้ป่วย DHF

สิ่งที่ติดตาม	ความถี่	ค่าเป้าหมาย	การแทรกแซงเมื่อผิดปกติ
Hematocrit (Hct)	ทุก 4–6h (Critical Phase)	ไม่เพิ่ม > 20% จาก Baseline	Hct ↑ 20% → เริ่ม IV fluid ทันที
Platelet count	ทุก 12–24h	> 100,000/μL	< 20,000 + Bleeding → เตรียม Platelet
BP (Pulse pressure)	ทุก 1–2h	≥ 20 mmHg	< 20 mmHg = early Shock → Fluid bolus ด่วน
Urine output	ทุก 1h	≥ 0.5 mL/kg/hr	< 0.5 mL/kg/hr 2h → แจ้งแพทย์
Capillary refill	ทุก 1–2h	< 2 วินาที	≥ 3 วิ = poor perfusion → Bolus
Warning signs	ทุก 2–4h	ไม่มี Warning signs	มี Warning signs → Upgrade การดูแล

🚨	Dengue Shock Syndrome: SBP ลด + Pulse pressure < 20 + Cold clammy skin + Restlessness → IV Bolus NSS 10–20 mL/kg STAT + แจ้งแพทย์ด่วน

9.1 การประเมินและการจำแนกความรุนแรง

Vesikari Score (ใช้ประเมิน)	ความถี่ถ่าย + จำนวนวัน + อาเจียน + ไข้ + Dehydration + การรักษา (< 7 = Mild, 7–10 = Moderate, > 10 = Severe)
สาเหตุที่พบบ่อย	Rotavirus (เด็กเล็ก), Norovirus (ทุกวัย), Salmonella, E.coli (อาหารเป็นพิษ), Campylobacter
Bloody Diarrhea	สงสัย Bacterial (Salmonella, Shigella, E.coli O157) → เก็บ Stool culture
Persistent Diarrhea	> 14 วัน สงสัย Parasites (Giardia, Cryptosporidium) หรือ Secondary lactose intolerance
เกณฑ์ Admit	Severe dehydration, ดื่มไม่ได้, อาเจียนซ้ำ, เด็กอายุ < 6 เดือน, ไม่ตอบสนอง ORT

9.2 ขั้นตอนการพยาบาล AGE

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	ประเมิน Dehydration (Mild/Moderate/Severe) ตาม Clinical signs	ทันที	Dehydration score
2	พยาบาลเวร	ชั่งน้ำหนัก — เป็น Baseline สำหรับติดตาม Fluid balance	ทันที	Weight scale
3	พยาบาลเวร	Mild–Moderate: เริ่ม ORS 50–100 mL/kg ใน 3–4h (ช้อนป้อน 5 mL ทุก 1–2 นาที ถ้าอาเจียน)	3–4h	ORS solution
4	พยาบาลเวร	ให้ ORS ทดแทนทุกครั้งที่ถ่าย: เด็ก < 10 kg = 60–120 mL/ครั้ง, > 10 kg = 120–240 mL/ครั้ง	หลังถ่ายทุกครั้ง	I&O + Stool chart
5	พยาบาลเวร	Severe / ORT ล้มเหลว: IV NSS 20 mL/kg Bolus → ประเมินซ้ำ → ให้ Maintenance	ด่วน	IV pump
6	พยาบาลเวร	ให้อาหารต่อได้ทันทีหลัง Rehydration — ไม่ต้อง NPO — อาหารอ่อน ไขมันต่ำ	ทันทีหลัง Rehydrate	Diet order
7	พยาบาลเวร	เก็บ Stool ส่ง Culture ถ้าถ่ายเป็นมูกเลือด หรือสงสัย Bacterial	ตาม indication	Stool cup + Lab
8	พยาบาลเวร	Isolation: Contact Precautions (Gloves + Gown) — Norovirus ติดต่อง่ายมาก	ทันที	PPE + Contact precaution sign
9	พยาบาลเวร	ให้ Zinc Supplementation ตาม WHO: < 6 เดือน = 10 mg/วัน, > 6 เดือน = 20 mg/วัน นาน 10–14 วัน	ตามคำสั่ง	Zinc syrup/tab
10	พยาบาลเวร	ให้ความรู้ผู้ปกครอง: ORS ที่บ้าน, สัญญาณอันตราย, การล้างมือ, ความปลอดภัยอาหาร	ก่อน D/C	Patient education

ยา / Drug	ขนาด (Weight-based)	Route	ข้อบ่งชี้	ข้อควรระวัง
ORS (WHO formula)	50–100 mL/kg ใน 3–4h (Mild–Mod dehydration)	PO/NG	First line rehydration ทุกระดับ	ระวัง Hypernatremia ถ้าให้เข้มข้นเกิน
Zinc sulfate	10 mg (< 6 เดือน) / 20 mg (> 6 เดือน) OD x 10–14 วัน	PO	ลด Severity + Duration ท้องเสีย	ลดการดูดซึม Fe/Ca ถ้าให้พร้อมกัน
Ondansetron	0.1–0.15 mg/kg/dose (max 4 mg) q8h	PO/IV	Vomiting ทำให้ ORT ไม่สำเร็จ	QT prolongation — ระวังใน Electrolyte ผิดปกติ
Metronidazole	30–50 mg/kg/day div q8h x 5–7 วัน	PO	Giardia, Amoeba, C.difficile	ห้ามดื่มแอลกอฮอล์ — Metallic taste
Azithromycin	10 mg/kg OD x 3 วัน	PO	Bacterial gastroenteritis (Campylobacter)	QT prolongation — ตรวจ ECG ถ้า Risk
Probiotics	Lactobacillus / Saccharomyces ตามผลิตภัณฑ์	PO	ลด Duration ท้องเสียจาก Rotavirus	หลักฐานสนับสนุนปานกลาง — ปลอดภัย

⚠	ห้ามให้ยาหยุดถ่าย (Loperamide) ในเด็กอายุ < 12 ปี — เสี่ยง Ileus, Toxic megacolon และเสียชีวิต

10.1 การประเมินและสัญญาณเตือน

Classic Triad Meningitis	ไข้ + ปวดศีรษะ + คอแข็ง (Neck stiffness) — ทารกอาจไม่มี Triad ครบ
Signs ในทารก	Bulging fontanelle, High-pitched cry, Poor feeding, Seizure, Lethargy, Rash
Kernig's Sign	งอสะโพก 90° แล้วเหยียดขาไม่ได้ — Positive = สงสัย Meningitis
Brudzinski's Sign	งอคอ → ขาหดโดยอัตโนมัติ — Positive = สงสัย Meningitis
Petechiae / Purpura	ผื่นจุดเลือดออกที่ไม่จางเมื่อกด = Meningococcemia → Emergency!
Encephalitis vs Meningitis	Encephalitis: Altered consciousness, Focal neuro signs, Seizure + Fever
Glasgow Coma Score	GCS < 9 หรือลดลงอย่างรวดเร็ว = Admission to PICU ทันที

10.2 ขั้นตอนการพยาบาล Bacterial Meningitis

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	Triage STAT — ผู้ป่วยสงสัย Meningitis ต้องพบแพทย์ทันที ไม่รอคิว	ทันที	Triage alert
2	พยาบาลเวร	Isolation: Droplet Precautions — Surgical mask ทุกคนที่เข้าห้อง	ทันที	Droplet sign + Mask
3	พยาบาลเวร	เปิด IV 2 เส้น — เก็บ Blood culture 2 sets + CBC, BMP, CRP, PCT, Coag	< 10 นาที	Blood culture + Lab
4	พยาบาลเวร	เตรียม IV ATB ให้พร้อม — เริ่มภายใน 1h ของการวินิจฉัย (ก่อน/หลัง LP ก็ได้)	< 1h	ATB + IV pump
5	พยาบาลเวร	Dexamethasone IV ก่อนหรือพร้อม ATB dose แรก (ลด Hearing loss)	พร้อม ATB	Dexamethasone
6	พยาบาลเวร	ประเมิน GCS, Pupils, Fontanelle, Motor function ทุก 1–2h	ทุก 1–2h	Neuro chart
7	พยาบาลเวร	Monitor ICP signs: Cushing's Triad (Hypertension + Bradycardia + Irregular RR) → แจ้งด่วน	ทุก 1h	Neuro + Vital signs
8	พยาบาลเวร	จำกัด IV fluid 2/3 Maintenance ใน 24h แรก (ป้องกัน Cerebral edema)	ตลอด	Fluid restriction + I&O
9	พยาบาลเวร	จัดท่า Head of bed 30° ป้องกัน ICP สูง — ห้ามนอนราบ	ตลอด	Bed elevation
10	พยาบาลเวร	Seizure management: ยากันชักตาม protocol — เตรียม Midazolam IV ข้างเตียง	PRN	Emergency drug
11	พยาบาลเวร	Chemoprophylaxis ญาติที่สัมผัสใกล้ชิด (Meningococcal): Rifampicin ตามคำสั่ง	ก่อน D/C	Chemoprophylaxis order

ยา / Drug	ขนาด (Weight-based)	Route	ข้อบ่งชี้	ข้อควรระวัง
Cefotaxime	200–300 mg/kg/day div q6h (Neonatal: 100–200 mg/kg/day)	IV	Bacterial meningitis ทุกอายุ	ปรับขนาดใน Renal impairment
Ceftriaxone	100 mg/kg/day div q12h (สูงสุด 4 g/day)	IV	Bacterial meningitis > 1 เดือน	ห้ามใน Newborn + Jaundice (Biliary sludge)
Ampicillin	200–400 mg/kg/day div q6h	IV	Listeria (เพิ่มใน Newborn + Elderly)	ปรับขนาดใน Renal failure
Dexamethasone	0.15 mg/kg/dose IV q6h x 4 วัน	IV	ลด Hearing loss ใน H.influenzae + Pneumococcal	ให้ก่อน/พร้อม ATB dose แรก — ประสิทธิภาพดีที่สุด
Acyclovir	20 mg/kg/dose IV q8h (Neonatal: 60 mg/kg/day div q8h)	IV	HSV Encephalitis	Monitor Renal function, Hydration ดี
Mannitol	0.25–1 g/kg IV over 20–30 min	IV	ลด ICP ฉุกเฉิน + Herniation signs	Monitor Serum osmolality, Renal function

🚨	Meningococcemia: Petechiae/Purpura + ไข้ + ช็อก = Medical Emergency! ATB IV ทันทีก่อนส่ง LP — ทุก 1 ชั่วโมงที่ล่าช้าเพิ่ม Mortality 10%

11.1 เกณฑ์วินิจฉัย Kawasaki Disease

ℹ	ไข้ ≥ 5 วัน + ≥ 4 ใน 5 อาการต่อไปนี้ — หรือ Incomplete Kawasaki ถ้าผลตรวจ Lab สนับสนุน

ข้อ	อาการ	ลักษณะเฉพาะ	สิ่งที่ไม่ใช่
1	ไข้ (Fever)	ไข้ ≥ 38.5°C ≥ 5 วัน — ไม่ตอบสนองต่อยาลดไข้หรือ ATB	ไข้หวัด UTI
2	ตาแดง (Conjunctivitis)	Bilateral non-exudative conjunctival injection — ไม่มีขี้ตา	Pinkeye มีขี้ตา
3	ปากและคอหอย	Erythematous lips, Strawberry tongue, Oropharyngeal erythema	Tonsillitis
4	มือและเท้า	Erythema ฝ่ามือ/เท้า, Edema มือเท้า, Peeling นิ้ว (ระยะฟื้นตัว)	ผื่นทั่วไป
5	ผื่น (Rash)	Polymorphous rash ลำตัว — ไม่ใช่ Vesicular/Bullous	Varicella
6	ต่อมน้ำเหลือง	Cervical lymphadenopathy ≥ 1.5 cm — มักข้างเดียว	Lymphoma

11.2 ขั้นตอนการพยาบาล Kawasaki Disease

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	บันทึกไข้ทุก 4h และจำนวนวันที่มีไข้ — วันแรกที่ไข้ขึ้นสำคัญมากสำหรับ IVIG timing	ทุก 4h	Fever chart
2	พยาบาลเวร	ตรวจ 5 อาการ Kawasaki ทุก shift — ถ่ายภาพ Rash/ตาแดง/ปากเพื่อบันทึก	ทุก shift	Body chart + กล้อง
3	พยาบาลเวร	เตรียม Echocardiogram — ประเมิน Coronary artery aneurysm ก่อนและหลัง IVIG	ตาม order	Echo consent + position
4	พยาบาลเวร	เตรียมให้ IVIG 2 g/kg IV over 10–12h — Monitor: BP, HR, Temp, SpO2 ทุก 30 นาที	ระหว่าง IVIG	Infusion pump + Monitor
5	พยาบาลเวร	ให้ Aspirin high dose (80–100 mg/kg/day div q6h) ระหว่างมีไข้	ตามคำสั่ง	Aspirin tab/suspension
6	พยาบาลเวร	หลังไข้ลงและ IVIG: ลด Aspirin เป็น Low dose (3–5 mg/kg/day) นาน 6–8 สัปดาห์	หลัง Afebrile 48h	Low-dose Aspirin
7	พยาบาลเวร	ระหว่าง IVIG: เฝ้าระวัง Infusion Reaction — ถ้ามี Chills/Fever/Rash ให้ชะลอหรือหยุด	ตลอดการให้ IVIG	Anaphylaxis kit
8	พยาบาลเวร	Monitor Cardiac symptoms: Chest pain, Arrhythmia, Poor perfusion (Coronary aneurysm risk)	ทุก shift	Cardiac monitor
9	พยาบาลเวร	Discharge education: นัด Echo 2 สัปดาห์, 6–8 สัปดาห์ — ระวัง Aspirin ในช่วง Influenza season	ก่อน D/C	Discharge education form

⚠	ถ้าไข้กลับมาภายใน 48h หลัง IVIG = IVIG Resistance → แจ้งแพทย์ อาจต้องให้ IVIG ซ้ำหรือ Infliximab

12.1 การจำแนกภาวะหายใจลำบากในทารกแรกเกิด

RDS (Hyaline Membrane Disease)	Preterm < 34 สัปดาห์, ขาด Surfactant, CXR: Ground glass + Air bronchogram
TTN (Transient Tachypnea of Newborn)	Term/Near-term, ของเหลวในปอดยังไม่ถูกดูดซึม, CXR: Fluid in fissure
MAS (Meconium Aspiration)	ดูด Meconium เข้าปอด, CXR: Patchy infiltrate
PPHN (Persistent Pulm. HTN)	Shunt R→L, SpO2 Pre-ductal > Post-ductal > 10%, CXR ปกติหรือ Oligemia
Pneumonia (Early onset)	GBS/E.coli จากแม่, CXR: Infiltrate

12.2 Silverman-Anderson Score — ประเมินความรุนแรง

อาการ	0 คะแนน	1 คะแนน	2 คะแนน
Upper chest movement	พร้อมกัน	See-saw เล็กน้อย	See-saw ชัดเจน
Lower chest retraction	ไม่มี	เล็กน้อย	ชัดเจน
Xiphoid retraction	ไม่มี	เล็กน้อย	ชัดเจน
Nasal flaring	ไม่มี	เล็กน้อย	ชัดเจน
Expiratory grunt	ไม่มี	ได้ยินด้วย Stethoscope	ได้ยินด้วยหู (Audible)

คะแนน: 0–3 = Mild | 4–6 = Moderate (พิจารณา CPAP) | 7–10 = Severe (พิจารณา Intubation)

12.3 ขั้นตอนการพยาบาล Neonatal RDS

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาล NICU	ประเมิน Silverman score และ SpO2 ทันทีที่รับทารก — เป้าหมาย SpO2 91–95% (Preterm)	ทันที	Pulse oximeter + Score
2	พยาบาล NICU	จัดอุณหภูมิร่างกายให้ปกติ 36.5–37.5°C (Neutral thermal environment) — ป้องกัน Cold stress	ทันที	Incubator / Radiant warmer
3	พยาบาล NICU	เปิด IV — เตรียม Surfactant ตามคำสั่งถ้า GA < 30 wks หรือ RDS ชัดเจน	< 1h	Surfactant + ET tube
4	พยาบาล NICU	เตรียม CPAP/Ventilator — FiO2 เริ่ม 0.21–0.30 ปรับตาม SpO2	ตามอาการ	CPAP / Ventilator
5	พยาบาล NICU	ติดตาม SpO2 ต่อเนื่อง + ABG ทุก 4–6h (ถ้า Ventilate) — เป้าหมาย PCO2 45–55	ต่อเนื่อง	ABG + Monitor
6	พยาบาล NICU	Fluid: เริ่ม 60–80 mL/kg/day IV แล้วปรับตาม Weight gain, Electrolyte	ตลอด	IV pump + Daily weight
7	พยาบาล NICU	NPO ในช่วง Acute — เริ่มน้ำนมแม่ทางสาย NG เมื่อ Stable	ตาม protocol	NG tube + EBM
8	พยาบาล NICU	ตรวจ CXR หลัง Intubation ทุกครั้ง ยืนยัน ET tube position (2–3 cm เหนือ Carina)	หลัง Intubation	CXR stat
9	พยาบาล NICU	ป้องกัน Infection: Bundle VAP — Hand hygiene, HOB 15–30°, Mouth care	ตลอด	VAP bundle checklist
10	พยาบาล NICU	สนับสนุนนมแม่ — ปั๊มนม EBM เก็บในตู้เย็น — Kangaroo care เมื่อ Stable	เมื่อ Stable	Breast pump + EBM storage

✅	INSURE Technique: Intubate → Surfactant → Extubate to CPAP — ลด Duration ของ Mechanical ventilation ใน Preterm RDS

13.1 การประเมินแผลไหม้ในเด็ก

Rule of Nines (ดัดแปลงสำหรับเด็ก)	ศีรษะ = 18% (ทารก) / 9% (ผู้ใหญ่) \| ต้นขาแต่ละข้าง = 5% \| ขาแต่ละข้าง = 3.5%
Lund-Browder Chart	แผนภูมิเฉพาะเด็กที่แม่นยำกว่า Rule of Nines — ใช้ประเมิน %TBSA ตามอายุ
Superficial (1st degree)	แดง ไม่มีตุ่มพอง ปวด — ไม่นับใน %TBSA
Partial Thickness (2nd degree)	ตุ่มพอง แดง เปียก ปวดมาก — Superficial vs Deep partial
Full Thickness (3rd degree)	ขาว/น้ำตาล/ดำ ไม่ปวด แข็ง — ต้องการ Skin grafting
เกณฑ์ Refer Burn Center	Burns > 10% TBSA, Face/Hand/Genital/Joint burns, Circumferential, Chemical, Electrical, Inhalation

13.2 Fluid Resuscitation — Parkland Formula (ดัดแปลงสำหรับเด็ก)

ℹ	Parkland Formula: 3–4 mL x kg x %TBSA (Partial + Full thickness) + Maintenance fluid — ให้ครึ่งแรกใน 8h แรก ที่เหลือใน 16h

ตัวอย่าง	เด็ก 20 kg, Burns 30% TBSA → Parkland = 4 x 20 x 30 = 2,400 mL + Maintenance ~1,500 mL = 3,900 mL/24h
8h แรก (นับจาก Burn time ไม่ใช่ถึงรพ.)	1,200 mL (ครึ่งหนึ่งของ Parkland) + Maintenance/3 ≈ 1,700 mL → ~213 mL/hr
IV fluid ที่ใช้	LRS (Lactated Ringer's) — ห้ามใช้ Colloid ใน 24h แรก
Monitor UO เป้าหมาย	1 mL/kg/hr (เด็ก < 30 kg) \| 0.5 mL/kg/hr (เด็ก > 30 kg)
ปรับ Rate ตาม UO	UO ต่ำกว่า → เพิ่ม Rate 10–20% \| UO สูงกว่า → ลด Rate 10–20%
NPO	ไม่ NPO — เริ่มอาหารทางปากเร็วที่สุด หรือ NG feeding ใน 24h

13.3 ขั้นตอนการพยาบาลแผลไหม้เฉียบพลัน

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	ดับไฟ/หยุดการสัมผัส — ล้างน้ำสะอาดเย็นทันที 20 นาที (ไม่ใช้น้ำแข็ง ไม่ทายาสีฟัน)	ทันที	น้ำสะอาด 15–20°C
2	พยาบาลเวร	ประเมิน ABC: Airway (Singed hair/Stridor/Hoarseness = Inhalation injury → Intubate ด่วน)	ทันที	Airway assessment
3	พยาบาลเวร	ประเมิน % TBSA ด้วย Lund-Browder chart — บันทึกและถ่ายภาพแผล	< 30 นาที	Lund-Browder chart
4	พยาบาลเวร	เปิด IV 2 เส้น ≥ 20G — ห้ามเปิดบนแผลไหม้ — เริ่ม LRS ตาม Parkland formula	< 30 นาที	IV + Fluid chart
5	พยาบาลเวร	ใส่ Foley catheter — Monitor UO ทุกชั่วโมง เป้าหมาย 1 mL/kg/hr	< 30 นาที	Foley + I&O chart
6	พยาบาลเวร	ยาแก้ปวด: Morphine 0.05–0.1 mg/kg IV — ประเมิน Pain score ทุก 30 นาที	ทันที	Morphine + Pain chart
7	พยาบาลเวร	ปิดแผลด้วยผ้า Sterile clean ชุ่มน้ำเกลือ — อย่าแกะตุ่มพอง	ทันที	Sterile gauze + NSS
8	พยาบาลเวร	วัด Temperature ทุก 1–2h — ทำให้อบอุ่น (Hypothermia เกิดได้ง่าย)	ทุก 1–2h	Warming blanket
9	พยาบาลเวร	เตรียม Tetanus prophylaxis ถ้าไม่ทราบประวัติวัคซีน	ก่อน D/C หรือ Admit	Tetanus toxoid
10	พยาบาลเวร	Nutritional support: Goal 1.5–2x Basal Metabolic Rate — ปรึกษา Dietitian	ภายใน 24h	Nasogastric tube + Diet

🚨	Inhalation Injury: เสียง Stridor, เสียงแหบ, Singed nasal hair, เขม่าในปาก = Intubate ก่อนที่ Airway จะบวมมากขึ้น — ล่าช้า = อันตรายถึงชีวิต

14.1 เกณฑ์วินิจฉัยและการจำแนกความรุนแรง

เกณฑ์วินิจฉัย DKA	Blood glucose > 200 mg/dL + Metabolic acidosis (pH < 7.3 หรือ HCO3 < 15) + Ketonemia/Ketonuria
Mild DKA	pH 7.2–7.3 หรือ HCO3 10–15 mEq/L — ยังดื่มได้
Moderate DKA	pH 7.1–7.2 หรือ HCO3 5–10 mEq/L — Vomiting
Severe DKA	pH < 7.1 หรือ HCO3 < 5 mEq/L — ซึม Kussmaul breathing
Cerebral Edema Risk	เด็กเล็ก < 5 ปี, pH < 7.1, BUN สูง, ลด Na เร็ว = ปัจจัยเสี่ยงสูง
อาการ DKA	Polyuria, Polydipsia, น้ำหนักลด, เหนื่อย ซึม, Kussmaul breathing, กลิ่นปาก Fruity/Acetone

14.2 ขั้นตอนการพยาบาล DKA (ISPAD 2022 Protocol)

Phase 1 — ชั่วโมงแรก: Emergency Stabilization

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	ประเมิน ABC + GCS — Monitor Continuous: ECG, SpO2, Vital signs ทุก 30 นาที	ทันที	Cardiac monitor
2	พยาบาลเวร	เปิด IV — เก็บ Stat Lab: Blood gas, Glucose, BMP, Phosphate, Mg, CBC, HbA1c	< 15 นาที	Lab requisition
3	พยาบาลเวร	เก็บ Urine Ketone, UA — ประเมิน Dehydration %	< 15 นาที	Urine dipstick
4	พยาบาลเวร	Volume expansion (ถ้า Shock): NSS 10–20 mL/kg over 30–60 นาที	< 60 นาที	IV pump
5	พยาบาลเวร	ไม่ Bolus ถ้าไม่ Shock — เริ่ม Rehydration Fluid ตาม ISPAD protocol	ทันที	IV pump + Fluid chart

Phase 2 — 2–48 ชั่วโมง: Controlled Rehydration

#	ผู้รับผิดชอบ	การปฏิบัติ	เวลา	เอกสาร/เครื่องมือ
1	พยาบาลเวร	คำนวณ Total fluid deficit (5–10% body weight) + Maintenance แบ่งให้ใน 48h	< 1h	DKA fluid calculation
2	พยาบาลเวร	IV fluid: 0.9% NSS x 2–4h แรก แล้วเปลี่ยนเป็น 0.45–0.9% NaCl ตาม Corrected Na	ตาม protocol	IV pump
3	พยาบาลเวร	เพิ่ม Dextrose ใน IV fluid เมื่อ BG < 250 mg/dL — อย่าหยุด Insulin	เมื่อ BG < 250	IV + Insulin pump
4	พยาบาลเวร	เริ่ม Regular Insulin 0.05–0.1 unit/kg/hr IV drip — เริ่มหลัง fluid 1–2h	หลัง fluid 1–2h	Insulin infusion pump
5	พยาบาลเวร	วัด Blood glucose ทุก 1h, Blood gas ทุก 2h, Electrolytes ทุก 2–4h	ต่อเนื่อง	Lab + Glucometer
6	พยาบาลเวร	ให้ K+ ใน IV fluid (40 mEq/L) ทันทีที่มี Urine output — ระวัง Hypokalemia	ทันทีมี UO	Potassium KCl
7	พยาบาลเวร	ประเมิน Neuro signs ทุก 1–2h — เฝ้าระวัง Cerebral Edema	ทุก 1–2h	Neuro chart
8	พยาบาลเวร	เปลี่ยน IV Insulin → SC ได้เมื่อ: pH > 7.3, HCO3 > 15, กินได้ โดยให้ SC ก่อน 1–2h	เมื่อ Resolve	Insulin SC

🚨	Cerebral Edema ใน DKA: ปวดศีรษะรุนแรง + อาเจียน + BP สูง + HR ลด + Pupil changes = ให้ Mannitol 0.5–1 g/kg IV STAT แจ้ง PICU ทันที

ยา / Drug	ขนาด (Weight-based)	Route	ข้อบ่งชี้	ข้อควรระวัง
Regular Insulin IV	0.05–0.1 unit/kg/hr IV drip (เริ่ม: 0.05 u/kg/hr)	IV drip	DKA — หลัง fluid 1–2h	ห้าม Bolus Insulin ใน DKA เด็ก — เสี่ยง Cerebral edema
NSS 0.9%	10–20 mL/kg หากมี Hemodynamic instability	IV Bolus	Phase 1 Emergency (Shock)	ห้าม Bolus โดยไม่มีข้อบ่งชี้
Potassium Chloride (KCl)	40 mEq/L ใน IV fluid ทันทีที่มี UO	IV infusion	ป้องกัน/รักษา Hypokalemia	ห้าม IV Push — Monitor ECG ถ้า K < 2.5
Mannitol 20%	0.5–1 g/kg IV over 20 min	IV	Cerebral edema ใน DKA	Monitor Serum osmolality + Renal function
NaHCO3	ใช้เฉพาะกรณี pH < 6.9 + Hemodynamic instability ตามคำสั่งแพทย์เท่านั้น	IV slow	Severe acidosis + Shock	ห้ามใช้ทั่วไป — เสี่ยง Paradoxical CNS acidosis

สิ่งที่ติดตาม	ความถี่	ค่าเป้าหมาย	การแทรกแซงเมื่อผิดปกติ
Blood Glucose	ทุก 1h	ลดลง 50–100 mg/dL/h	ลดเร็ว > 100 mg/dL/h → ลด Insulin rate
Blood Gas (pH/HCO3)	ทุก 2h	pH > 7.3 / HCO3 > 15	pH < 7.1 → Severe DKA → PICU
Serum Potassium	ทุก 2–4h	3.5–5.0 mEq/L	< 3.0 → หยุด Insulin + ให้ K+ ก่อน
Serum Sodium (Corrected)	ทุก 2–4h	ค่อยๆ เพิ่มหรือ Stable	ลด Na เร็ว → Cerebral edema risk
GCS / Neuro signs	ทุก 1–2h	Alert ปกติ	Headache + Vomiting + Pupil change → Mannitol STAT
Urine output	ทุก 1h	≥ 1 mL/kg/hr	ไม่มี UO 2h → ตรวจ Renal function + Fluid status

ส่วนที่ 2 แบบฟอร์มที่เกี่ยวข้อง (Clinical Forms)

แบบฟอร์ม F06 — Dengue Warning Signs Monitoring Sheet

แบบติดตาม Dengue Warning Signs \| CNPG-PED-F06
วันที่ / HN / ชื่อผู้ป่วย / อายุ ______________________________________________________________________________________________________________
วันที่มีไข้วันแรก (Fever Day 1)	····································································································
วันนี้เป็นไข้วันที่	····································································································
อุณหภูมิ (°C)	····································································································
Tourniquet Test	····································································································
Hematocrit (%)	····································································································
Platelet (/μL)	····································································································
BP (mmHg)	····································································································
Pulse Pressure (mmHg)	····································································································
Warning Signs: ______________________________________________________________________________________________________________
□ ปวดท้องรุนแรง / กดเจ็บ	····································································································
□ อาเจียนซ้ำ ≥ 3 ครั้ง/h	····································································································
□ Clinical fluid accumulation	····································································································
□ เลือดออกทางเดินหายใจ/ทางเดินอาหาร	····································································································
□ Lethargy / Restlessness	····································································································
□ ตับโต > 2 cm	····································································································
□ Hct ↑ > 20% + PLT ลดเร็ว	····································································································
การรักษา: □ Observe OPD □ Admit □ IV fluid □ PICU ______________________________________________________________________________________________________________
IV fluid ที่ให้ / Rate (mL/hr): ______________________________________________________________________________________________________________
Urine Output (mL/hr):	····································································································
พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น	····································································································
เวลา	····································································································

แบบฟอร์ม F07 — Pediatric DKA Flow Sheet

บันทึก DKA ในเด็ก \| CNPG-PED-F07
วันที่ / เวลา	····································································································
HN / ชื่อผู้ป่วย	····································································································
อายุ	····································································································
น้ำหนัก (kg)	····································································································
ประวัติเบาหวาน: □ รู้อยู่แล้ว □ Newly diagnosed	····································································································
Blood Glucose ขณะ admit (mg/dL):	····································································································
pH / pCO2 / HCO3 ขณะ admit:	····································································································
Serum K+ / Na+ ขณะ admit:	····································································································
% Dehydration (ประเมิน):	····································································································
Total fluid 48h (mL):	····································································································
IV fluid rate (mL/hr):	····································································································
เวลาเริ่ม Insulin infusion:	····································································································
Rate เริ่มต้น (u/kg/hr):	····································································································
Blood Glucose ทุก 1h: 1h=___ 2h=___ 3h=___ 4h=___ 5h=___ 6h=___ ______________________________________________________________________________________________________________
Serum K+ (mEq/L): 2h=___ 4h=___ 6h=___ 8h=___ ______________________________________________________________________________________________________________
pH: 2h=___ 4h=___ 8h=___ 12h=___ ______________________________________________________________________________________________________________
Neuro signs (GCS / Headache / Pupils): 2h=___ 4h=___ 6h=___ 8h=___ ______________________________________________________________________________________________________________
Urine Output (mL/hr): 1h=___ 2h=___ 3h=___ 4h=___ ______________________________________________________________________________________________________________
เวลา Transition SC Insulin:	····································································································
HbA1c:	····································································································
Diabetes Education ให้แล้ว: □ ใช่ □ ยังไม่ได้	····································································································
พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น	····································································································
เวลา	····································································································

แบบฟอร์ม F08 — Pediatric Burns Assessment & Fluid Chart

แบบประเมินแผลไหม้และบันทึกสารน้ำ \| CNPG-PED-F08
วันที่ / เวลาเกิดเหตุ	····································································································
HN / ชื่อผู้ป่วย	····································································································
อายุ	····································································································
น้ำหนัก (kg)	····································································································
สาเหตุ: □ น้ำร้อนลวก □ ไฟไหม้ □ ไฟฟ้า □ สารเคมี □ อื่นๆ: ______________________________________________________________________________________________________________
% TBSA (Lund-Browder):	····································································································
ระดับ: □ 1st degree □ Partial thickness □ Full thickness □ Mixed ______________________________________________________________________________________________________________
ตำแหน่งแผล (ระบุ): ______________________________________________________________________________________________________________
Airway: □ ปกติ □ Singed hair □ Stridor □ Intubated ______________________________________________________________________________________________________________
Parkland Fluid คำนวณ (mL/24h):	····································································································
Maintenance Fluid (mL/24h):	····································································································
Total Fluid 24h (mL):	····································································································
8h แรก Rate (mL/hr):	····································································································
16h ถัดไป Rate (mL/hr):	····································································································
Urine Output เป้าหมาย (mL/kg/hr):	····································································································
UO 1h=___ 2h=___ 3h=___ 4h=___ 5h=___ 6h=___ 7h=___ 8h=___ ______________________________________________________________________________________________________________
อุณหภูมิกาย ทุก 2h: ______________________________________________________________________________________________________________
Pain Score / ยาแก้ปวดที่ให้: ______________________________________________________________________________________________________________
Wound care ที่ทำ: ______________________________________________________________________________________________________________
พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น	····································································································
เวลา	····································································································

แบบฟอร์ม F09 — Kawasaki Disease Monitoring

บันทึกการดูแลผู้ป่วย Kawasaki Disease \| CNPG-PED-F09
วันที่ / HN / ชื่อผู้ป่วย ______________________________________________________________________________________________________________
อายุ	····································································································
น้ำหนัก (kg)	····································································································
ไข้วันแรก (วันที่):	····································································································
วันนี้เป็นไข้วันที่:	····································································································
5 อาการ Kawasaki — ตรวจพบ: ______________________________________________________________________________________________________________
□ ไข้ ≥ 5 วัน	····································································································
□ ตาแดง (Non-exudative)	····································································································
□ ปาก/ลิ้น/คอ (Strawberry tongue)	····································································································
□ มือเท้าบวม/แดง/ลอก	····································································································
□ ผื่น Polymorphous	····································································································
□ ต่อมน้ำเหลืองโต (Cervical)	····································································································
Lab: CRP=___ ESR=___ WBC=___ PLT=___ Na=___ ALT=___ ______________________________________________________________________________________________________________
Echo ผล (Coronary artery Z-score): ______________________________________________________________________________________________________________
IVIG ที่ให้: ขนาด ___ g Rate เริ่ม ___ mL/hr วันที่ ___ เวลา ___ ______________________________________________________________________________________________________________
Infusion Reaction ระหว่าง IVIG: ______________________________________________________________________________________________________________
ไข้หลัง IVIG 48h: □ ลงแล้ว □ ยังมีไข้ (IVIG Resistance)	····································································································
Aspirin High dose เริ่มวันที่:	····································································································
Aspirin Low dose เริ่มวันที่:	····································································································
นัด Echo ติดตาม: ______________________________________________________________________________________________________________
พยาบาลผู้บันทึก ชื่อ-ลายเซ็น	····································································································
เวลา	····································································································

ส่วนที่ 3 ตัวชี้วัดคุณภาพ (Quality Indicators)

CNPG	ตัวชี้วัด	เป้าหมาย	วิธีวัด	ความถี่	เจ้าของ
PED-008	Dengue Shock Recognition-to-Fluid ≤ 15 นาที	≥ 95%	Audit time stamp	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-008	ห้ามให้ NSAIDs ใน Dengue	100%	Prescription audit	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-009	ORT Initiation ใน Mild/Moderate Dehydration	≥ 90%	Chart audit	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-009	Stool Culture ใน Bloody diarrhea	≥ 95%	Lab order audit	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-010	ATB ภายใน 1h จาก Meningitis Recognition	≥ 90%	Time stamp	รายเดือน	ผจก.การพยาบาล
PED-010	Droplet Precaution ปฏิบัติถูกต้อง	100%	Observation	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-011	IVIG ภายใน 10 วันของไข้	≥ 95%	Audit chart	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-011	Cardiac Monitoring ตลอดการให้ IVIG	100%	Observation	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-012	Silverman Score ทุก 4h ใน Neonatal RDS	≥ 95%	Chart audit	รายเดือน	หัวหน้า NICU
PED-012	Eye/Ear Protection ระหว่าง Phototherapy (ถ้ามี Jaundice ร่วม)	100%	Observation	รายเดือน	หัวหน้า NICU
PED-013	Fluid Resuscitation ตาม Parkland ภายใน 2h	≥ 95%	Chart audit	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-013	Pain Assessment ทุก 1h ใน Burn patients	≥ 95%	Chart audit	รายเดือน	หัวหน้าพยาบาล
PED-014	Blood Glucose Monitoring ทุก 1h ใน DKA	≥ 98%	Chart audit	รายเดือน	หัวหน้า PICU
PED-014	Cerebral Edema Recognition-to-Mannitol ≤ 15 นาที	≥ 90%	Incident review	ต่อเนื่อง	ผจก.การพยาบาล

ส่วนที่ 4 เอกสารอ้างอิง

WHO. (2009). Dengue: Guidelines for Diagnosis, Treatment, Prevention and Control. Geneva: WHO.
Guarino, A., et al. (2014). European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition/European Society for Pediatric Infectious Diseases Evidence-Based Guidelines for the Management of Acute Gastroenteritis in Children in Europe. JPGN.
Tunkel, A.R., et al. (2004). Practice Guidelines for the Management of Bacterial Meningitis. CID, 39(9), 1267–1284.
McCrindle, B.W., et al. (2017). Diagnosis, Treatment, and Long-Term Management of Kawasaki Disease: A Scientific Statement for Health Professionals from the American Heart Association. Circulation.
Sweet, D.G., et al. (2019). European Consensus Guidelines on the Management of Respiratory Distress Syndrome — 2019 Update. Neonatology.
American Burn Association. (2018). Advanced Burn Life Support (ABLS) Course Provider Manual.
ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2022. (2022). Diabetic Ketoacidosis and Hyperglycemic Hyperosmolar State. Pediatric Diabetes.
สมาคมกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติกุมารเวชศาสตร์ ฉบับปรับปรุง.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2566). แนวทางการรักษาพยาบาลผู้ป่วยโรคไข้เลือดออก.
สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (สรพ.). (2566). มาตรฐาน HA ฉบับที่ 4.

เอกสารนี้เป็นทรัพย์สินทางปัญญาของโรงพยาบาล ห้ามเผยแพร่หรือทำซ้ำโดยไม่ได้รับอนุญาต

CNPG-PED-008~014 Vol.2 Version 1.0 | Effective: 1 April 2025 | Next Review: April 2027