CNPG ผู้ป่วยได้รับการผ่าตัดเปิดกะโหลก (Craniotomy)

1.1 วัตถุประสงค์ (Purpose)

• เพื่อให้พยาบาลวิชาชีพมีแนวปฏิบัติที่ชัดเจน ถูกต้อง และปลอดภัยในการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัด Craniotomy ตลอด 3 ระยะ Pre-operative, Intra-operative และ Post-operative

• เพื่อป้องกัน Early Detection และจัดการภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด Craniotomy ที่เป็นอันตรายถึงชีวิต เช่น Raised ICP, Brain Herniation, Post-op Hemorrhage, Seizure, Airway Compromise

• เพื่อส่งเสริม Neurological Recovery ที่เหมาะสม ลด Secondary Brain Injury และสนับสนุนให้ผู้ป่วยกลับสู่สภาพที่ดีที่สุดเท่าที่เป็นไปได้

• เพื่อสนับสนุนมาตรฐาน HA/JCI และ Patient Safety Goals ในการดูแลผู้ป่วย Neurosurgery

1.2 ขอบเขต (Scope)

• ผู้ป่วยผู้ใหญ่ (≥ 18 ปี) ที่ได้รับการผ่าตัด Craniotomy ทุกชนิด ได้แก่ Elective Craniotomy (Brain Tumor, AVM, Aneurysm Clipping) และ Emergency Craniotomy (Traumatic Brain Injury, Intracerebral Hemorrhage, Subdural Hematoma)

• ไม่ครอบคลุม Pediatric Craniotomy (< 18 ปี) ให้อ้างอิง CNPG เด็ก | ไม่ครอบคลุม Awake Craniotomy ให้อ้างอิง SOP เฉพาะ | ไม่ครอบคลุม Endoscopic / Minimally Invasive Procedures

3.1 การประเมินและเตรียมความพร้อมผู้ป่วย (Pre-op Assessment & Preparation)

• ดำเนิน Baseline Neurological Assessment ครบถ้วน – บันทึก GCS (E, V, M แยกกัน), Pupillary Response (Size ทั้งสองข้าง, Reactivity, Symmetry), Motor Strength แต่ละข้าง (0–5), Facial Symmetry, Speech, Orientation – บันทึกเป็น Baseline ก่อนผ่าตัดเพื่อ Comparison หลังผ่าตัด

• ตรวจสอบและเตรียมความพร้อมเอกสาร – Informed Consent (ผ่าตัด + Anesthesia + Blood) ลงนามครบ, Imaging (CT/MRI Brain ล่าสุด), Lab (CBC, PT/PTT/INR, BMP/BUN/Cr, Glucose, ABG, Type & Screen/Cross-match), EKG

• เตรียมร่างกายตาม Surgical Protocol – โกนผมและทำความสะอาด Surgical Site, NPO ≥ 6 ชั่วโมง (Solid) / ≥ 2 ชั่วโมง (Clear Liquid), ถอดเครื่องประดับ ฟันปลอม แว่นตา, ติด ID Band ยืนยัน 2 Identifiers

• บริหาร Pre-op Medications ตาม Order – Anti-epileptic Drug (Phenytoin/Levetiracetam Loading ถ้า Brain Tumor/AVM), Dexamethasone (ลด Cerebral Edema), Prophylactic Antibiotics ภายใน 60 นาทีก่อน Incision, Anti-hypertensive ถ้ามี

• ดำเนิน Pre-op Checklist ครบทุกข้อ – Site Marking (ซีกที่ผ่าตัด), Allergy Verification, Blood Available Confirmed, ถุงน่องป้องกัน DVT / SCD ติดก่อนผ่าตัด

• ให้ความรู้และลด Anxiety ก่อนผ่าตัด – อธิบายขั้นตอน สิ่งที่ผู้ป่วยจะรู้สึก การตื่นจาก Anesthesia การประเมิน Neuro ที่จะทำซ้ำหลังผ่าตัด – ฟังความกังวลของผู้ป่วยและครอบครัวด้วยความเมตตา

• บันทึก Baseline Vital Signs และ Neurological Status ใน Pre-op Record – BP (ทั้งสองข้าง), HR, RR, Temp, SpO₂, GCS, Pupils – เป็น Reference สำคัญสำหรับทีมทุกคน

4.1 WHO Surgical Safety Checklist – Craniotomy Specific

• Sign In (ก่อน Induction) – ยืนยัน Patient Identity, ชื่อหัตถการ, Side/Site ตรงกับ Marking, Allergy, Anesthesia Check, Pulse Oximeter, Blood Available, Imaging Available (CT/MRI แสดงบน Monitor)

• Time Out (ก่อน Skin Incision) – ทีมทั้งหมด Confirm: Patient, Procedure, Side, Critical Concerns (Tumor ขนาด ตำแหน่ง, Aneurysm ขนาด Location, Estimated Blood Loss, Antibiotic Given, Neuromonitoring Baseline)

• Sign Out (ก่อนปิดแผล) – Instrument/Sponge/Needle Count ครบ, Specimen Labeled ถูกต้อง (Side, Orientation, Fresh/Formalin), Equipment Issue, Recovery Concern, ICP Monitor Plan

4.2 Patient Positioning for Craniotomy

• Supine Position (Frontal/Temporal/Parietal) – Head Up 15–30° (ลด ICP), Neck Neutral (ห้ามกด Jugular Vein – ทำให้ ICP เพิ่ม), Head Fixed with Mayfield Pins/3-pin Skull Clamp, Arm ป้องกัน Brachial Plexus Injury

• Lateral / Park Bench Position – ตรวจสอบ Axillary Roll ป้องกัน Brachial Plexus, Padding ที่ Pressure Points (Hip, Knee, Ankle), Head ไม่ Rotate เกิน 60° ป้องกัน Carotid Artery Compression

• Prone Position (Posterior Fossa) – ตรวจสอบ Eye Padding (Corneal Abrasion), Chest Roll ป้องกัน Abdominal Compression, Arm ไม่ Abduct > 90°, Face Padding ป้องกัน Pressure บน Nose/Chin

• ตรวจสอบ Neuromonitoring Setup ถ้ามี – SSEP (Somatosensory Evoked Potential), MEP (Motor Evoked Potential), EEG, Nerve Stimulation – บันทึก Baseline ก่อน Incision

4.3 Brain Protection & ICP Management ระหว่างผ่าตัด

• ดูแลให้ BP อยู่ใน Target Range – ปกติ MAP ≥ 70–80 mmHg สำหรับ TBI / MAP ตาม Surgeon Order สำหรับ Elective Case – รายงาน Hypotension (MAP < 60) หรือ Hypertension รุนแรง (SBP > 180) ทันที

• ดูแล Ventilation – PaCO₂ 35–40 mmHg (Normocapnia) – Hyperventilation (PaCO₂ < 35) ใช้เป็น Temporary ICP lowering เท่านั้น ไม่ใช่ Routine – ติดตาม ETCO₂ ตลอด

• ดูแล Temperature – ป้องกัน Hyperthermia (> 38°C ทำให้ Secondary Brain Injury) และ Hypothermia (< 36°C ทำให้ Coagulopathy) – Target Normothermia 36–37.5°C

• ดูแล Blood Glucose – Target 140–180 mg/dL ระหว่างผ่าตัด – Hyperglycemia > 180 ทำให้ Brain Injury แย่ลง, Hypoglycemia < 70 เป็น Emergency

• บันทึก Intra-op Record ครบถ้วน – Positioning, Temperature, IV Access/Arterial Line, Fluid In/Out, Medications Given, Estimated Blood Loss, Brain Swelling Notes, Specimens, ICP Monitor Insertion (ถ้ามี)

5.1 การรับผู้ป่วยใน Recovery Room / ICU (Immediate Post-op Handoff)

• รับ Handover จากทีม OR ด้วย ISBAR ครบถ้วน – (I) Patient ID, Diagnosis, Surgery Done; (S) Current Status, GCS, Airway, BP, SpO₂; (B) PMH, Allergies, Pre-op GCS; (A) Neuro Exam; (R) Orders, Drain/ICP Monitor, Medications, Concerns

• ดำเนิน Initial Post-op Neuro Assessment ทันที – GCS แยก E/V/M, Pupils (Size/Reactivity/Symmetry), Motor Strength ทั้ง 4 ขา, Facial Droop, Speech – เทียบกับ Pre-op Baseline บันทึกทันที

• ตรวจสอบ Airway และ Ventilation – ผู้ป่วย Craniotomy ส่วนใหญ่ยังใส่ Endotracheal Tube หลังผ่าตัด ดูแล Tube Position, Cuff Pressure, Suction ตาม SOP – SpO₂ Target ≥ 95%

• ติด Monitoring ครบ – Continuous ECG, SpO₂, ETCO₂ (ถ้าใส่ท่อ), Arterial Line BP (ถ้ามี), ICP Monitor (ถ้ามี EVD), Temperature (Core)

• ตรวจสอบ Surgical Site – ผ้าพันแผลไม่แน่นเกิน, ไม่มีเลือดซึมมากผิดปกติ, ตรวจ Drain ประเภทและปริมาณ Output

5.2 การประเมิน Neurological Status – Craniotomy Protocol

⏱ FREQUENCY : ทุก 15 นาที × 2 ชั่วโมงแรก → ทุก 30 นาที × 4 ชั่วโมง → ทุก 1 ชั่วโมง × 18 ชั่วโมง → ทุก 2–4 ชั่วโมงถ้า Stable

5.3 การจัดการ Intracranial Pressure (ICP Management Nursing)

• จัด Head of Bed (HOB) 30–45° ตลอดเวลา – ยกศีรษะช่วยให้ Venous Drainage จากสมองดีขึ้น ลด ICP – ห้ามนอนราบหรือต่ำกว่า 30° ยกเว้นมี Specific Order

• ดูแล Neck Neutral Position – ห้าม Neck Flexion, Rotation, Hyperextension – การหมุนคอกด Jugular Vein → Venous Outflow ลด → ICP เพิ่ม – ใช้ Cervical Collar ถ้าจำเป็น

• ลด Stimulation ที่เพิ่ม ICP – ลด Noise, Light ให้เหมาะสม, Gentle Handling, ทำ Procedure ทีละอย่างไม่พร้อมกัน, ให้ยา Analgesic/Sedation ก่อน Suctioning

• บริหาร Hypertonic Saline หรือ Mannitol ตาม Order สำหรับ Raised ICP – Mannitol 0.25–1 g/kg IV over 20 min หรือ 3% NaCl – ติดตาม Serum Osmolality (Target < 320 mOsm/kg สำหรับ Mannitol)

• บริหาร Hyperventilation ชั่วคราว (Emergency ICP Spike) – ปรับ Ventilator Rate เพิ่ม Target PaCO₂ 30–35 mmHg – ใช้ได้เฉพาะ Emergency / Short-term ไม่ใช่ Routine

• ดูแล EVD ถ้ามี – รักษา Reference Level ที่ External Auditory Meatus (ระดับ Foramen of Monro), ตรวจสอบ Patency, บันทึก CSF Output/Hour (ปกติ 5–15 ml/hr), สี (Clear/Bloody/Cloudy), ตรวจสอบ Collection System ไม่ Leak

• ติดตาม CPP – คำนวณทุกชั่วโมงหาก ICP Monitor มี: CPP = MAP – ICP Target CPP 60–70 mmHg สำหรับ TBI, รายงานแพทย์ทันทีหาก CPP < 60

5.4 การดูแล Wound และ Drain (Wound & Drain Management)

• ตรวจสอบ Surgical Wound ทุก Neuro Assessment – ดู Dressing ว่าชุ่มเลือด/น้ำ (Serosanguinous Drainage ปกติใน 24 ชั่วโมงแรก), สังเกต Scalp Swelling/Hematoma ที่ผิดปกติ – รายงานทันทีหากซึมมากขึ้นอย่างรวดเร็ว

• ดูแล Subgaleal / Wound Drain – ตรวจสอบ Patency, Volume/Hour, สี, ห้ามเปิด/ปิด Drain โดยไม่มี Order – บันทึก Total Output ทุก 4–8 ชั่วโมง รายงานแพทย์ถ้า Output > 100 ml/hr หรือ Bright Red Blood มาก

• ดูแล CSF Leak – สังเกต Wound ที่มีของเหลวใสไหลซึม (อาจเป็น CSF ไม่ใช่แค่เลือด) ตรวจสอบด้วย Glucose Dipstick (CSF จะมี Glucose > 30 mg/dL) หรือ Beta-2 Transferrin – รายงานแพทย์ทันที

• ดูแล Wound Infection Surveillance – ติดตาม Redness, Warmth, Swelling, Discharge ที่ผิดปกติ, Fever – SSI (Surgical Site Infection) หลัง Craniotomy เป็น Complication ร้ายแรง – ปฏิบัติ Aseptic Technique ทุกครั้งที่ Dressing Change

5.5 การป้องกันและจัดการ Seizure (Seizure Prevention & Management)

• บริหาร Anti-epileptic Drugs (AED) ตาม Order – Phenytoin Loading 15–20 mg/kg IV < 50 mg/min พร้อม ECG Monitor (QRS Widening, Hypotension), Levetiracetam (Keppra) 500–1500 mg IV q12h – ตรวจสอบ Drug Level ตาม Order

• เตรียม Emergency AED ให้พร้อมที่ข้างเตียงเสมอ – IV Diazepam 5–10 mg IV (0.15 mg/kg) หรือ Lorazepam 4 mg IV สำหรับ Active Seizure – รู้ตำแหน่ง Emergency Drug เสมอ

• สังเกตและรายงาน Seizure Activity ทันที – บันทึก: เวลาเริ่มต้น ลักษณะ (Focal/Generalized), Duration, Post-ictal State, GCS ก่อน/หลัง – ดำเนิน Seizure First Aid: Lateral Position, Protect Head, Airway, Oxygen, เวลา

• ดำเนิน Status Epilepticus Protocol ถ้า Seizure > 5 นาที – Benzodiazepine ครั้งที่ 2, เตรียม IV Phenytoin / Fosphenytoin, เตรียม Airway Management, แจ้งแพทย์ด่วน

• ป้องกัน Seizure Triggers – ลด Sleep Deprivation, ควบคุม Electrolytes (Hyponatremia/Hypomagnesemia เป็น Seizure Trigger), ควบคุม Fever (Hyperthermia ลด Seizure Threshold), หลีกเลี่ยง Medications ที่ Lower Seizure Threshold

5.6 การจัดการ Hemodynamics และ Fluid Management

• ควบคุม Blood Pressure ตาม Neurosurgeon Order – เป้าหมาย BP แตกต่างตาม Diagnosis: TBI: CPP ≥ 60 (MAP ≥ 80), Aneurysm Post-clipping: SBP 120–160 (ป้องกัน Vasospasm), Brain Tumor: SBP < 140 – บริหาร IV Antihypertensive (Nicardipine, Labetalol) ตาม Order

• บริหาร IV Fluid ตาม Brain Protection Principles – ใช้ Isotonic Fluid (NSS 0.9%, Plasmalyte) – ห้ามใช้ Hypotonic Fluid (D5W, 0.45% NSS) เพราะทำให้ Cerebral Edema – ดูแล Fluid Balance ทุก 4–8 ชั่วโมง

• ติดตาม Electrolytes – Serum Na+ ตาม Order (Target Na+ 145–155 mEq/L ถ้าต้องการ Hypernatremia เพื่อ ICP) – SIADH ทำให้ Hyponatremia → Seizure และ Brain Edema – DI (Diabetes Insipidus) พบใน Pituitary Surgery → Polyuria + Hypernatremia

• ติดตาม Coagulation ใน Traumatic / Hemorrhagic Cases – INR, PTT, Platelet, Fibrinogen – TBI ที่มี Coagulopathy เสี่ยง Delayed Hemorrhage – บริหาร FFP/Platelets/TXA ตาม Order

5.7 การดูแล Airway และการ Extubation

• ติดตาม Readiness for Extubation – GCS ≥ 10–12 (Follows Commands), Adequate Cough/Gag Reflex, Secretion Manageable, SpO₂ > 95% on FiO₂ ≤ 0.4, Hemodynamically Stable – รายงานแพทย์เมื่อครบเกณฑ์

• เตรียม Emergency Reintubation ไว้เสมอ – Laryngoscope, ETT ขนาดต่างๆ, Suction พร้อม – Post-extubation Neuro Deterioration ต้องการ Re-intubation อย่างรวดเร็ว

• ดูแลหลัง Extubation ทุก 15 นาที × 2 ชั่วโมง – Dysphagia Assessment ก่อน PO ทุกครั้ง (ใช้ 3-oz Water Swallow Test) – Cranial Nerve Deficit หลัง Posterior Fossa Surgery เพิ่ม Aspiration Risk

• บริหาร O₂ Supplementation ตาม SpO₂ – Target SpO₂ ≥ 95% – Hypoxia เป็นสาเหตุ Secondary Brain Injury ที่ป้องกันได้

5.8 การป้องกันภาวะแทรกซ้อนทั่วไป (General Complication Prevention)

• ป้องกัน DVT/PE – SCD (Sequential Compression Device) ตั้งแต่ Post-op Day 1 ถ้าไม่มี Contraindication, Low Molecular Weight Heparin ตาม Order (มักเริ่ม 24–48 ชั่วโมงหลัง Hemostasis ดี), Early Mobilization

• ป้องกัน Hospital-acquired Pneumonia – ยก HOB ≥ 30°, Oral Care ทุก 4–6 ชั่วโมง, Subglottic Suctioning (ถ้ามี ETT พิเศษ), Early Weaning/Extubation, VAP Bundle ครบ

• ป้องกัน CAUTI – ใส่ Foley เฉพาะเมื่อจำเป็น, CAUTI Bundle ครบ (Sterile Insertion, Closed System, Below Bladder Level, Remove เร็วที่สุด), ติดตาม Urine Output Hourly

• ป้องกัน Pressure Injury – Braden Scale ทุกกะ, ใช้ Pressure-relieving Mattress, พลิกตะแคงทุก 2 ชั่วโมง (ระวัง ICP Spike จากการจัดท่า), ดูแลผิวหนังแห้งสะอาด

• ป้องกัน Stress Ulcer – Proton Pump Inhibitor ตาม Order สำหรับ High-risk (TBI, Steroid Use, ICU Prolonged Stay)

5.9 การจัดการ Temperature (Temperature Management)

• ป้องกันและแก้ไข Hyperthermia (Fever ≥ 38.5°C) – Paracetamol 1 g IV/PO q6h ตาม Order, Cooling Blanket ถ้าไม่ตอบสนอง, ค้นหาสาเหตุ (Infection, Neurogenic Fever, Drug Fever) – ทุก 1°C ที่อุณหภูมิเกิน 37°C จะเพิ่ม Metabolic Demand ของสมอง 7–13%

• ติดตาม Core Temperature ทุก 4 ชั่วโมง – ใช้ Rectal/Esophageal/Bladder Temp สำหรับ ICU – Axillary อาจ Underestimate 0.5–1°C

• กรณี Targeted Temperature Management (TTM) หลัง Cardiac Arrest – ปฏิบัติตาม TTM Protocol เฉพาะ (33–36°C) ซึ่งต้องมี SOP แยก

5.10 การจัดการ Pain และ Sedation

• ประเมิน Pain Score ทุก Neuro Assessment – ใช้ NRS (0–10) ในผู้ป่วยที่พูดได้ หรือ BPS/CPOT ในผู้ป่วยที่ Intubate/ไม่รู้สึกตัว – รายงานแพทย์ถ้า Pain Score ≥ 4

• บริหาร Analgesic อย่างระมัดระวัง – Paracetamol IV เป็น First Line (ไม่ทำให้ระดับความรู้สึกตัวลด) – ระวัง Opioids ที่ลด LOC ทำให้ Neuro Assessment ไม่ถูกต้อง และลด Respiratory Drive

• บริหาร Sedation ตาม Protocol ถ้า Intubated – Propofol/Dexmedetomidine มักเลือกใช้ในผู้ป่วย Neuro เพราะ Short-acting และ Allow Neuro Assessment ได้บ่อย – ดำเนิน SAT (Spontaneous Awakening Trial) ตาม ICU Protocol

6.1 Post-op Hemorrhage / Hematoma (ภาวะเลือดออกซ้ำหลังผ่าตัด)

6.2 Diabetes Insipidus (DI) หลัง Pituitary / Hypothalamic Surgery

• ระบุ DI: Urine Output > 200 ml/hr × 2 ชั่วโมงติดต่อกัน + Urine Specific Gravity < 1.005 + Serum Na > 145 mEq/L

• รายงานแพทย์ทันที – บริหาร Desmopressin (DDAVP) IV/SC/Nasal ตาม Order – ให้ IV Fluid ทดแทนตาม Urine Output (ml for ml) หลีกเลี่ยง Free Water เพราะจะทำให้ Hyponatremia

• ติดตาม Urine Output ทุกชั่วโมง, Serum Na ทุก 4–6 ชั่วโมง, Urine Specific Gravity ทุก 2–4 ชั่วโมง

6.3 Cerebral Vasospasm (หลัง Aneurysm Clipping / SAH)

• ระยะเสี่ยง: Day 3–14 หลัง SAH (Peak Day 7–10) – สังเกต Delayed Neurological Deficit: GCS ลด, New Focal Deficit, Confusion

• 'Triple H' Therapy ตาม Order: Hypertension (MAP 100–120), Hypervolemia, Hemodilution – ดูแล CVP/PCWP ถ้ามี

• ติดตาม TCD (Transcranial Doppler) ตาม Schedule – MCA Velocity > 120 cm/s = Vasospasm, > 200 cm/s = Severe

• บริหาร Nimodipine 60 mg PO/NG q4h (ป้องกัน Vasospasm) ตรงเวลาเสมอ ห้ามขาดยา

7.1 เกณฑ์พร้อม Transfer จาก ICU ไป Ward

• Hemodynamically Stable โดยไม่ต้องการ Vasopressor

• GCS ≥ 12 หรือ At Pre-op Baseline, Pupils Reactive, ไม่มี Ongoing Neurological Deterioration

• ไม่มี Active ICP Problem (ICP < 20 สม่ำเสมอ ≥ 24 ชั่วโมง)

• Airway: Extubated หรือ Trach ที่ Stable, SpO₂ ≥ 95% on Room Air / Low Flow O₂

• EVD / Drain: ถอดแล้ว หรือ Transfer ได้อย่างปลอดภัยพร้อม Monitoring

7.2 การให้ความรู้ก่อน Discharge (Patient & Family Education)

• สอน Wound Care – ไม่โดนน้ำจนกว่า Wound ปิดดี (มักประมาณ 10–14 วัน), สังเกต Redness/Swelling/Discharge/Fever ที่ต้องมาพบแพทย์ทันที, ห้ามแกะหรือถอด Suture/Staple เอง

• ให้ความรู้เรื่อง AED Compliance – อธิบายความสำคัญของการกินยา Anti-epileptic ตรงเวลาทุกวัน ห้ามหยุดเองแม้ไม่มี Seizure, สอน Signs of AED Side Effects (Ataxia, Double Vision, Rash – Stevens-Johnson)

• Activity Restriction – ห้ามขับรถจนกว่าแพทย์อนุญาต (มักอย่างน้อย 3–6 เดือน ถ้าไม่มี Seizure), ห้ามยกของหนัก > 5 kg × 4–6 สัปดาห์, ห้ามออกกำลังกายหนัก, ห้ามดำน้ำ/กิจกรรมที่ Pressure เปลี่ยน

• Warning Signs ที่ต้องมา ER ทันที – ปวดหัวรุนแรงมากขึ้น, ชัก, อาเจียนพุ่ง, ระดับความรู้สึกตัวลดลง, อ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่ง, ตาพร่า/มองไม่เห็น, ไข้, แผลบวมแดง/มีหนอง

• อธิบาย Surgical Site ที่ผิดปกติ (ปกติ) – Scalp Numbness บริเวณที่ผ่าตัด (เส้นประสาทชั้น Scalp ถูกตัด), รู้สึก 'กะโหลกยุบ' เล็กน้อยถ้าทำ Craniectomy, ผมที่ถูกโกนจะงอกคืนใน 3–6 เดือน

• Rehabilitation Planning – ประสาน PT/OT/SLP ตาม Neurological Deficit ที่พบ, อธิบายความสำคัญของ Early Rehabilitation ใน Neuroplasticity, แนะนำ Support Group

• Follow-up Appointment – นัดติดตาม Neurosurgery Clinic 2–4 สัปดาห์หลัง Discharge, นัด MRI Brain Follow-up ตาม Diagnosis (Brain Tumor: 3 เดือน, Aneurysm: 3–6 เดือน)

• Brain Trauma Foundation Guidelines for Management of Severe Traumatic Brain Injury, 4th Edition (2016 & 2024 Update)

• American Association of Neuroscience Nurses (AANN) – Craniotomy Care Clinical Practice Guidelines

• Hickey JV, Strayer AL. The Clinical Practice of Neurological and Neurosurgical Nursing, 8th Edition (2020)

• AANN Nursing Management of Adults with Severe Traumatic Brain Injury – Clinical Practice Guideline

• Neurocritical Care Society (NCS) – Multidisciplinary Consensus Recommendations

• Raabe A, et al. Neurosurgery. Craniotomy: Surgical Technique and Perioperative Management

• Schiefecker AJ, et al. Neurocritical Care. Cerebral Vasospasm Management after SAH

• แนวปฏิบัติการพยาบาลผู้ป่วย Craniotomy – ราชวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย / สมาคมประสาทวิทยาแห่งประเทศไทย

• มาตรฐานการพยาบาลไทย – สภาการพยาบาล (ฉบับปัจจุบัน)

• WHO Surgical Safety Checklist – 2nd Edition (2019)

เอกสารฉบับนี้เป็นทรัพย์สินของโรงพยาบาล | ห้ามเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต | รอบทบทวน : ทุก 2 ปี หรือเมื่อมี Evidence ใหม่ | CNPG-SOP No.: NUR-SOP-NEURO-001